خانه / کتابخانه دیجیتال / کتاب های شاعران / ناصرخسرو قبادیانی / شماره ٦٥

شماره ٦٥

کسـی که قصـد ز عالم بـه خـواب و خـور دارداگـر چـه چـهره ش خـوب اسـت طـبـع خـر داردبـخـر شـمارش مشـمارش، ای بـصـیر، بـصـیراگــرچــه او بــه ســر انـدر …

کسـی که قصـد ز عالم بـه خـواب و خـور دارد	اگـر چـه چـهره ش خـوب اسـت طـبـع خـر دارد
بـخـر شـمارش مشـمارش، ای بـصـیر، بـصـیر	اگــرچــه او بــه ســر انـدر چــو تــو بــصــر دارد
نــه هـرچــه بــا پــر بــاشــد ز مــرغ بــاز بــود	کــه مــوش خـــوار و غـــلــیــواژ نــیــز پـــر دارد
ز مـردم آن بــود، ای پـور، از ایـن دو پــای روان	کــه فـــعـــل دهــر فـــریــبـــنــده را ز بـــر دارد
چـو چـاره نیسـتـش از صـحـبـت جـهان جـهان	اگـــر جـــفـــاش نــمـــایــد جـــفـــاش بـــردارد
ز بــیــم درد نــهــد مــرد دنــبـــه بـــر دنــبـــل	نــه زانــکــه دنــبـــل نــزدیــک او خـــطـــر دارد
جـهان اگر شکر آرد بـه دسـت چـپ سوی تـو	بـه دسـت راسـت درون، بـی گـمـان تـبــر دارد
درخـت خـرمـا صـدخــار زشـت دارد و خـشـک	اگــر دو شــنـگــلــه خــرمـای خــوب و تــر دارد
جــهـان بــه آسـتــی انـدر نـهـفـتــه دارد زهـر	اگـرچــه پــیـش تــو در دســت هـا شــکـر دارد
مـنـافـق اسـت جـهـان، گـر بـنـا گـزیـر حـکـیم	بـــجـــویـــدش بـــه دل و جـــان ازو حـــذر دارد
در ایــن ســرای بـــبـــیــنــد چـــو انــدرو آمــد	کـــه ایـــن ســــرای ز مـــرگـــی در دگـــر دارد
همیشه ناخـوش و بـی بـرگ و بـی نوا بـاشد	کــســی کــه مــســکــن در خــانـه دو در دارد
چـو بـر گـذشـت در ایـن خـانـه صـد هـزار بـدو	مــــقــــر خــــویـــش نـــداردش، ره گــــذر دارد
بــه چــشـم ســر نـتــوانـدش دیـد مـرد خــرد	بــه چــشــم دل نــگــرد در جــهــان، اگــر دارد
اگــرت داد نــداد، ای پـــســـر، جـــهــان، او را	هـــمـــی بــــپــــای جـــهـــانـــدار دادگـــر دارد
ز بـــهــر دانــا دارد هــمـــی بـــپـــای خـــدای	جــهـان و دیـن را، نـه ز بــهـر ایـن حــشـر دارد
بــتــر بــود ز حـشـر بــلـکـه گـاو بــاشـد و خـر	کسـی که قصد در اینجـا بـه خـواب و خـور دارد
ز بــهـر دانـش و دیـن بــایـدش هـمـی مــردم	کـه خـود خـورنده جـزین بـی شـمـار و مـر دارد
بـه خور مناز چو خر، بـل شرف به دانش جوی	کـه خــر بــه خــور شــکـم از تــو فـراخ تــر دارد
شکم چو بـیش خوری بیش خواهد از تو طعام	بــه خــور مـخــارش ازیـرا کــه مـعــده گــر دارد
به جوی و جر تو چرا می دوی به روز و شبـان	اگــر نـه مــعــده هـمـی مــر تــو را بــجــز دارد
هـگــرز راه نـدادش مـگــر بــه ســوی ســقــر	کــســی کــه مـعــده پــر از آتــش جــگــر دارد
سـلـاح دیـو لـعـیـن اسـت بــر تــو فـرج و گـلـو	بـه پـیـش این دو سـلـاحـت هـمـی سـپـر دارد
حـذرت بـایـد کـردن هـمـیـشـه زین دو سـلـاح	کـه تــن ز فـرج و گـلـو در بــه ســوی شـر دارد
سـتــم رسـیـده تــر از تــو نـدیـد کـس دگـری	کــه در تــنـت دو ســتــمـگـار مـســتــقــر دارد
ز دیـو تــنـت حــذر کـن کـه بــر تــو دیـو تــنـت	فــســوس هــا هــمــه از یــکــدگــر بــتــر دارد
نـگـر کـه هـیـچ گـنـاهـت بــه دیـو بــر نـنـهـی	اگــرت هــیــچ دل از خــویــشــتــن خــبــر دارد
مبـاش عام که عامه بـه جـهل تـهمت خـویش	چــه بــر قــضــای خــدای و چــه بــر قــدر دارد
تـو گوش و چـشم دلت بـر گشـای اگر جـاهل	دو چـشـم و گـوش دل خـویـش کـور و کـر دارد
قـبــای شـاه ز دیـبــاســت نـرم و بــا قـیـمـت	اگــرچــه زیــر و درون پـــنــبـــه و آســتـــر دارد
نگاه کـن که چـه چـیز اسـت در تـنت که تـنت	بــدوسـت زنـده و زو حــسـن و زیـب و فـر دارد
چه گوهر است که یک مشت خاک در تن ما،	بــه فــر و زیـنــت ازو گــونــه گــون هـنــر دارد؟
بــدو دو دســت و دو پــایــت بــگــیـرد و بــرود	زبـــان ازو ســخـــن و چـــشــم ازو نــظــر دارد
چـرا کـه مـوی تـو زو رنـگ قـیـر دارد و مـشـک	رخــانـت رنـگ طــبــر خــون و مـعــصــفـر دارد؟
چــرا کــه تـــا بـــه تــن انــدر بـــود نــیــارامــد	تــنـت مـگـر کــه مـر ایـن چــیـز را بــطــر دارد؟
همی دلـت بـطـپـد زو بـه سـان مـاهی ازانک	زمـــنـــزل دل تــــو قـــصــــد زی ســــفـــر دارد
زمـنـزل دلـت ایـن خــوب و پــرهـنـر ســفــری	بــــدان کــــه روزی نــــاگــــاه رخــــت بــــردارد
بـــه زیــر چــرخ قــمــر در قــرار مــی نــکــنــد	قــــرارگــــاه مـــگــــر بــــرتــــر از قــــمـــر دارد
ازین سـرای بـرون هـیچ مـی نـدانـد چـیسـت	از ایـن سـبــب هـمـه سـالـه بـه دل فـکـر دارد
جـز آن نـیـابـد از این راز کـس خـبـر کـه دلـش	زهـــوش و عـــقـــل در ایـــن راه راهـــبـــر دارد
شــریــف جــان تــو زیــن قــبــه کــبــود بــرون	چــنـانـکـه گـفـت حــکـیـمـی، یـکـی پــدر دارد
ضــعــیـف مـرد گـمـان بــرد کــو هـمـی گـویـد	«خــدای مـا بــه جــهـان در زن و پــســر دارد»
از آن حـکیم چـو تـقلیدی این سـخـن بـشـنود	بـه جـهـل گـفـت «چـه دانـیـم مـا؟ مـگـر دارد»
خـدای را چـه شـناسـد کـسـی که بـر تـقـلید	دو چـشم تـیره و دل سخـت چـون حـجـر دارد؟
نه چـشم دارد در دل نه گوش، بـل چـو ستـور	ز بهر خواب و خورش چشم و گوش و سر دارد
بــزرگ نـیـسـت نـه دانـا بـه نـزد او مـگـر آنـک	عــمــامـه قــصــب و اســپ و ســیـم و زر دارد
هـزار شــکــر مــر آن را کــه جــود و قــدرت او	بــه صــورت بـــشــر انــدر چــنــیــن بــقــر دارد
بـدین زمـان و بـدین نـاکـسـان کـه دارد صـبـر؟	مـگـر کــســی کـه ز روی و حــجــر جــگـر دارد
زشـعـر حــجــت وز پــنـدهـاش بــرتــو خــوری	اگــــر درخــــت دل تــــو ز عــــقــــل بـــــر دارد