به گزارش پایگاه خبری شاعر کتاب «یادگار عمر» حاصل گفتوگوی مفصل و ارزشمند «پیروز سیار» با «احمد آرام»، مترجم برجسته و یکی از مفاخر فرهنگی ایران زمین است که توسط نشر کارنامه در سال ۱۳۹۹ منتشر شده است. این کتاب در ۴۶۵ صفحه، زندگی، سوابق فرهنگی و خاطرات شخصی استادی را روایت میکند که نقش بیبدیلی در تألیف کتابهای درسی و ترجمه آثار مهم علمی به زبان فارسی داشته است.
احمد آرام، متولد ۱۲۸۱ هجری شمسی، مردی بود که تحصیل پزشکی را در جوانی رها کرد تا به امر تعلیم و تربیت بپردازد. او در شرایطی که ایران عاری از کتابهای درسی استاندارد و واژگان علمی پذیرفتهشده بود، به همراه دوستانش نخستین کتابهای درسی فارسی را در زمینههای هیئت، فیزیک و شیمی با چاپ سنگی منتشر کرد. آرام در طول عمر پربرکت خود، حدود ۱۱۰ اثر از زبانهای انگلیسی، فرانسوی و عربی به فارسی ترجمه کرد و ایرانیان بسیاری با آثار اندیشمندانی چون آلبرت اینشتین، ویل دورانت، ماکس پلانک و اروین شرودینگر از طریق ترجمههای او آشنا شدند.
این گفتوگو که از سال ۱۳۶۹ آغاز و یک سال بعد به پایان رسیده، از کودکی و خانواده آرام شروع میشود. احمد آرام در این مصاحبه، تاریخ تولد خود را بر اساس نوشته پدرش روی پشت قرآنی، روز هجدهم ذیالحجه سال ۱۳۲۱ قمری (مطابق با اوایل قرن چهاردهم شمسی) ذکر میکند و از قدیمیترین خاطراتش، از دیدن «کالسکه آتشی» مظفرالدین شاه تا حضور درویشان در کوچهها در ایام عید، میگوید.
او از دوران مدرسه، معلمانی چون میرزا حسینخان و میرزا حسن، و نیز از حادثه تلخ خودکشی فراش مدرسه به نام «مشتی باقر» به دلیل اتهام ناروا سخن میگوید. آرام همچنین خاطراتی از قحطی سالهای پایانی سلطنت احمدشاه روایت میکند که در آن مردم از گرسنگی میمردند و او خود شاهد ربوده شدن تکتکه نانش توسط یک گرسنه بوده است.
او که جزو اولین دیپلمههای ایران (با شماره ۱۰۴) بوده، از خدمت در مدارس پسرانه و دخترانه اصفهان و شیراز میگوید و ماجرای تهیه هیزم برای بخاری مدارس در روزهای سرد زمستان را بازگو میکند. آرام همچنین به همکاری خود با انتشارات فرانکلین در سالهای پس از بازنشستگی (۱۳۳۴) و نقشش در تهیه دایرةالمعارف فارسی اشاره دارد و ماهیت غیرانتفاعی و علمی این مؤسسه را تبیین میکند.
در پایان کتاب، دو پیوست تحت عنوان «ملاحظات مربوط به کتاب علم در اسلام» و «احمد آرام؛ یک فرهنگی انقلابی» و همچنین نمایهای برای دستیابی سریع به اطلاعات آمده است.
استاد احمد آرام، این چهره ماندگار عرصه ترجمه و آموزش، سرانجام در ۱۴ فروردین ۱۳۷۷ برابر با ۳ آوریل ۱۹۹۸ در ایالات متحده آمریکا درگذشت، اما یادگار عمر او همچنان در آثارش برای فارسیزبانان باقی است.
