خانه / کتابخانه دیجیتال / کتاب های شاعران / ناصرخسرو قبادیانی / شماره ٤

شماره ٤

ســلــام کــن ز مــن ای بــاد مــر خــراســان رامـر اهـل فــضــل و خــرد را نـه عــام نـادان راخـبــر بــیـاور ازیـشـان بــه مـن چــو داده بــویز حـال…

ســلــام کــن ز مــن ای بــاد مــر خــراســان را	مـر اهـل فــضــل و خــرد را نـه عــام نـادان را
خـبــر بــیـاور ازیـشـان بــه مـن چــو داده بــوی	ز حـال مـن بـه حـقـیقـت خـبـر مـر ایـشـان را
بـگویشـان که جـهان سـر و من چـو چـنبـر کـرد	به مکر خویش و، خود این است کار گیهان را
نـگـر کـه تــان نـکـنـد غــره عــهـد و پــیـمـانـش	کـه او وفــا نـکــنـد هـیـچ عــهـد و پــیـمـان را
فلان اگر بـه شک اسـت اندر آنچـه خـواهد کرد	جـهان بـدو، بـنگـر، گـو، بـه چـشـم بـهمان را
ازین همه بـسـتـاند بـه جـمـلـه هر چـه ش داد	چــنـانـکـه بــازسـتــد هـرچــه داده بــود آن را
از آنـکـه در دهـنـش ایـن زمـان نـهـد پــسـتــان	دگـر زمـان بــسـتــانـد بــه قـهـر پــسـتــان را
نـگـه کـنـیـد کـه در دسـت این و آن چـو خـراس	بــه چــنـد گــونـه بــدیـدیـد مـر خــراســان را
بــه مــلــک تــرک چــرا غــره ایـد؟ یــاد کــنــیـد	جـــلــال و عــزت مــحــمــود زاولــســتـــان را
کــجــاســت آنــکــه فــریـغــونـیـان زهـیـبــت او	ز دســت خــویــش بــدادنــد گــوزگــانــان را؟
چــو هـنـد را بــه سـم اسـپ تــرک ویـران کـرد	بــه پــای پــیـلـان بــسـپــرد خـاک خـتـلـان را
کـسـی چـنـو بــه جـهـان دیـگـری نـداد نـشـان	هـمـی بــه سـنـدان انـدر نـشـانـد پـیـکـان را
چـو سـیـسـتـان ز خـلـف، ری زرازیـان، بـسـتـد	وز اوج کــیــوان ســـر بـــرفــراشــت ایــوان را
فـریفـتـه شـده مـی گـشـت در جـهان و، بـلـی	چــنـو فــریـفــتــه بــود ایـن جــهـان فـراوان را
شـمـا فـریـفـتــگـان پــیـش او هـمـی گـفـتــیـد	«هـزار ســال فـزون بــاد عـمـر ســلـطـان را»
بــه فــر دولـت او هـر کـه قـصــد ســنـدان کـرد	بــه زیـر دنـدان چــون مـوم یـافـت سـنـدان را
پـــریــر قـــبـــلـــه احـــرار زاولـــســـتـــان بـــود	چـنـانـکـه کـعـبـه اسـت امـروز اهـل ایمـان را
کـجــاسـت اکـنـون آن فـر و آن جـلـالـت و جــاه	کـه زیر خـویش هـمـی دید بـرج سـرطـان را؟
بـریخـت چـنگـش و فـرسـوده گـشـت دنـدانش	چــو تــیـز کــرد بــرو مـرگ چــنـگ و دنـدان را
بـسـی کـه خـندان کـرده اسـت چـرخ گـریان را	بـسـی کـه گـریان کـرده اسـت نیز خـنـدان را
قرار چـشم چـه داری بـه زیر چـرخ؟ چـو نیست	قــرار هــیــچ بــه یــک حــال چــرخ گــردان را
کــنــاره گــیــر ازو کــایــن ســوار تــازان اســت	کـــســـی کــنــار نــگــیــرد ســـوار تـــازان را
بـتـرس سخـت ز سختـی چـو کاری آسان شد	کــه چــرخ زود کــنـد ســخــت کــار آســان را
بـرون کـنـد چـو درآید بـه خـشـم گـشـت زمـان	ز قــصــر قــیـصــر را و زخــان و مــان خــان را
بـر آسـمـان ز کـسـوف سـیه رهـایش نـیـسـت	مــر آفـــتـــاب درفـــشـــان و مــاه تـــابـــان را
مـیـانـه کـار بـبــاش، ای پـسـر، کـمـال مـجـوی	کـه مـه تــمـام نـشـد جـز ز بــهـر نـقـصـان را
ز بــهـر حــال نـکـو خــویـشــتــن هـلـاک مـکـن	بــه در و مـرجـان مـفـروش خـیـره مـر جـان را
نـگـاه کـن کـه بـه حـیلـت همـی هلـاک کـنـنـد	ز بــــهـــر پــــر نـــکـــو طـــاوســـان پــــران را
اگـر شـراب جـهـان خـلـق را چـو مـسـتـان کـرد	تـوشـان رهـا کـن چـون هـشـیـار مـسـتـان را
نـگـاه کــن کــه چــو فــرمـان دیـو ظــاهـر شــد	نـمـانـد فــرمـان در خــلــق خــویـش یـزدان را
بـــه قـــول بـــنـــده یـــزدان قـــادرنـــد ولـــیــک	بــه اعــتــقــاد هـمــه امــتــنـد شــیـطــان را
بــگـویـشــان کـه شـمـا بــه اعـتــقـاد دیـوانـیـد	کـه دیو خـوانـد خـوش آید هـمـیشـه دیوان را
چو مست خفت بـه بـالینش بـر تو، ای هشیار،	مـزن گـزافـه بـه انـگـشـت خـویش پـنـگـان را
زیـان نــبــود و نــبــاشــد ازو چــنــانـکــه نـبــود	زیــان ز مــعــصــیـت دیـو مــر ســلــیـمــان را
تـو را تـن تـو چـو بـنـد اسـت و این جـهان زندان	مــقــر خــویــش مــپــنــدار بــنــد و زنــدان را
ز عـلم و طـاعـت جـانت ضـعیف و عـریان اسـت	بـه علم کوش و بـپـوش این ضـعیف عـریان را
بــه فــعــل بــنـده یـزدان نـه ای بــه نـامـی تــو	خــدای را تــو چــنـانـی کـه لـالـه نـعــمـان را
بــه آشـکـاره تــن انـدر کـه کـرد جـان پــنـهـان؟	بــه پــیـش او دار ایـن آشــکــار و پــنــهـان را
خـدای بــا تـو بـدیـن صـنـع نـیـک احـسـان کـرد	بـه قـول و فـعـل تـو بـگـزار شـکـر احـسـان را
جهان زمین و سخن تخم و جانت دهقان است	بــه کـشـت بــایـد مـشـغـول بــود دهـقـان را
چـرا کـنـون کـه بــهـار اسـت جــهـد آن نـکـنـی	کـه تـا یکـی بـه کـف آری مـگـر ز مـسـتـان را
من این سخـن که بـگفتـم تـو را نکومثـل اسـت	مــثــل بــســنــده بــود هـوشــیـار مــردان را
دل تــو نـامـه عـقـل و سـخــنـت عـنـوان اسـت	بـکـوش سـخـت و نکـو کـن ز نـامـه عـنوان را
تـــو را خـــدای ز بــــهـــر بــــقـــا پــــدیـــد آورد	تــو را و خــاک و هــوا و نــبـــات و حــیــوان را
نـگـاه کــن کـه بــقــا را چــگـونـه مـی کـوشــد	بــه خــردگــی مــنــگــر دانــه ســپــنــدان را
بـقـا بـه عـلم خـدا اندر اسـت و، فـرقـان اسـت	ســرای عــلـم و، کـلـیـد و درســت فـرقـان را
اگـر بـه عـلـم و بــقـا هـیـچ حـاجـت اسـت تـورا	ســوی درش بــشـتــاب و بــجــوی دربــان را
در سـرای نه چـوب اسـت بـلـکـه دانایی اسـت	کـه بـنـده نـیسـت ازو بـه خـدای سـبـحـان را
بــه جــد او و بــدو جــمـلـه بــاز یـابــد گـشــت	بــه روز حـشـر هـمـه مؤمـن و مـسـلـمـان را
مـــرا رســــول رســـول خــــدای فـــرمـــان داد	بــه مؤمــنــان کــه بــدانـنــد قــدر فــرمــان را
کـنـون کـه دیو خـراسـان بـه جـمـلـه ویران کـرد	ازو چـــگـــونــه ســـتـــانــم زمــیــن ویــران را
چـو خـلـق جـملـه بـه بـازار جـهل رفـتـه سـتـند	هــمــی ز بـــیــم نــیــارم گــشـــاد دکـــان را
مـرا بــه دل ز خــراسـان زمـیـن یـمـگـان اسـت	کــســی چــرا طــلـبــد مـر مـرا و یـمـگــان را
ز عـمر بـهره همین اسـت مر مرا که بـه شـعـر	بـه رشـتـه مـی کـنم این زر و در و مـرجـان را