جــان و خــرد رونـده بــر ایـن چــرخ اخــضــرنـدیـا هـردوان نـهـفـتـه در ایـن گـوی اغـبــرنـد؟عـالـم چـرا کـه نیسـت سـخـن گـوی و جـانـورگـرجـان و عـقـ…
| جــان و خــرد رونـده بــر ایـن چــرخ اخــضــرنـد | یـا هـردوان نـهـفـتـه در ایـن گـوی اغـبــرنـد؟ |
| عـالـم چـرا کـه نیسـت سـخـن گـوی و جـانـور | گـرجـان و عـقـل هر دو بـر این عـالـم اندرند؟ |
| ور در جــهـان نـیـنــد عــلــی حــال غــایـبــنــد | ور غـایـبــنـد بــر تــن مـا چـونـکـه حـاضـرنـد؟ |
| گـرچــه نـه غـایـبــنـد بــه اشـخـاص غـایـبــنـد | ورچـــه نــه ایــدرنــد بـــه افـــعـــال ایــدرنــد |
| وانــگــه کــز ایـن مــزاج مــهــیـا جــدا شــونــد | چــیـزنــد یـا نــه چــیـز عــرض وار بــگــذرنــد |
| گــرچــیــز نــیــســتـــنــد بـــرون از مــزاج تـــن | امـروز نـیـز لــاشــی و مــجــهـول و ابــتــرنـد |
| ور لــاشــی انــد فــعــل نــیــایــد ز چــیــز نــه | ویـن هـر دو در تــن تـو بــه افـعـال ظـاهـرنـد |
| آنـکــو جــدا کــنـد بــه خــرد جــوهـر از عــرض | دانـد کـه این دو چـیـز لـطـیـفـنـد و جـوهـرنـد |
| زیـرا بــدیـن دوجــسـم طـبــیـعـی تــمـام شـد | کــز بــاد و آب و خــاک و ز افــلــاک بــرتــرنـد |
| اهـل تــمـیـز و عــقـل از ایـن دام گـاه صــعــب | غــافـل نـه انـد اگـرچــه بــدیـن دامـگـه درنـد |
| گـیتـی چـو چـشـم و صـورت ایشـان درو بـصـر | عــالــم درخــت بــرور و ایـشــان بــرو بــرنــد |
| درهــای رحـــمــتـــنــد حـــکـــیــمــان روزگـــار | ویـنـهـا کـه چـون خـرنـد هـمـه از پــس درنـد |
| اینـها کـه چـون سـتـور نـگـونـنـد نیسـت شـان | زور و تــوان آنـکــه بــر ایـن چــرخ بــنـگــرنــد |
| این آفروشه ای اسـت دو زاغ است خـوالگرش | هــر دو قــریـن یـکــدگــر و نــیـک درخــورنــد |
| ویـن خــیـمــه کــبــود نـبــیـنـنـد ویـن دو مــرغ | کـایشـان درو یک از پـس دیگـر هـمـی پـرنـد |
| دانــنــد عــاقــلــان جــهـان کــایـن کــبــوتــران | آب و خـورش همی همـه از عـمـر مـا خـورند |
| چـنـدیـن هـزار خـلـق کـه خـوردنـد این دو مـرغ | پـس چـونکـه هر دو گـرسـنگـانند و لـاغـرند؟ |
| تـا کـی گـه آن سـیـاه کـبــوتـر گـه آن سـپــیـد | چـون بــگـذرنـد پـر بــه مـا بــر بــگـسـتـرنـد؟ |
| تـــا چــنــد بـــنــگــرنــد و بـــگــردنــد گــرد مــا | این شهره شمع ها که بر این سبز منظرند؟ |
| این هفـتـگـانه شـمع بـر این منظـر، ای پـسـر، | از کــردگــار مــا بــه ســوی مــا پــیـامـبــرنـد |
| گـویندمـان بـه صـورت خـویش این همـه همی | کـایشـان همـه خـدای جـهـان را مـسـخـرنـد |
| زیـرا کـه ظـاهـر اســت مـرا کـایـن ســتــارگـان | نـز ذات خـویش زرد و سـپـیـد و مـعـصـفـرنـد |
| گــویـد هـمــی قــیـاس کــه درهـای روزی انـد | ایـنـهـا و دســت هـای جــهـان دار اکــبــرنــد |
| تـا خـاک را خـدای بـدین دسـت هـای خـویـش | ایـدون کــنـد کــه خــلــق درو رغــبــت آورنـد |
| سحری است این حلال که ایشان همی کنند | زیـرا بــه خــاک مــرده هـمــی زنـده پــرورنـد |
| روزی و عــمــر خـــلــق بـــه تـــقــدیــر ایــزدی | این دسـت ها همـی بـنبـیسـند و بـسـتـرند |
| تــقــدیـرگــر شــدنــد چــو تــقــدیـر یـافــتــنــد | زیـن ســو مــقــدرنـد و از آن ســو مـقــدرنـد |
| چـون نـیسـت حـالـهاشـان یکـسـان و یکـنـهاد | بـل گه بـه سـوی مغرب و گاهی بـه خـاورند |
| لازم شـده اسـت کون بـر ایشـان و هم فسـاد | گــرچــه بـــه بـــودش انــدر آغــاز دفــتــرنــد |
| آنـهـا کــه نـشــنـونـد هـمـی زیـن پــیـمــبــران | نـزدیـک اهـل حــکـمـت و تــوحــیـد کـافــرنـد |
| بـر خـواب و خورد فتـنه شده ستـند خـرس وار | تــا چــنـد گـه چـو خـر بــخـورنـد و فـرومـرنـد |
| مـرصــبــح را ز بــهـر صـبــوحــی طـلـب کـنـنـد | زیـرا نــدیـم رود و مــی لــعــل و ســاغــرنــد |
| ایـنـهـا نـیـنــد ســوی خــرد بــهـتــر از ســتــور | هـرچــنـد بــر ســتــور خــداونـد و مـهـتــرنـد |
| زینها بـه جـمله دست بـکش همچـو من ازانک | بــر صــورت مــن و تــو و بــر ســیـرت خــرنـد |
| گـر سـر ز مـرد مـعـدن عـقـل اسـت و آن مـغـز | اینـها همـه بـه سـوی خـردمـنـد بـی سـرنـد |
| هـنـگـام خــیـر ســســت چــو نـال خــزانـیـنـد | هـنـگـام شـر سـخـت چــو سـد سـکـنـدرنـد |
| انـدر رکـوع خــم نـدهـد پــای و پــشــتــشــان | لـیـکـن بــه پـیـش مـیـر بــه کـردار چـنـبــرنـد |
| گــر رســم و خــوی دیــو گــرفــتــنــد لــاجــرم | هـمــواره پــیـش دیـو بــدانـدیـش چــاکــرنـد |
| ور گـــاو و خـــر شـــدنــد، پـــلــنــگــان روزگــار | همـواره شـان بـه دین و بـه دنیا همـی درند |
| ور گـــاو گـــشـــت امــت اســـلـــام لـــاجـــرم | گــرگ و پــلـنـگ وشــیـر خــداونـد مـنـبــرنـد |
| گــرگ و پــلــنـگ گــرســنـه گــاو و بــره بــرنـد | وینـهـا ضـیـاع و مـلـک یتـیمـان هـمـی بـرنـد |
| اینها که دسـت خـویش چـو نشـپـیل کـرده اند | انـــدر مـــیــان خـــلـــق مـــزکـــی و داورنــد |
| بـی رشوه تـلخ و بـی مزه چـون زهر و حنظلند | بـا رشوه چـرب و شیرین چـون مغز و شکرند |
| ای هـوشـیـار مـرد، چــه گـوئی کـه ایـن گـروه | هـرگـز سـزای جـنـت و فـردوس و کـوثــرنـد؟ |
| از راه ایـن نـفــایـه رمــه ی کــور و کــر بــتــاب | زیرا کـه این رمـه همـه هم کـور و هم کـرنـد |
| ایـن راه بــا ســتــور رهــا کــن کــه عــاقــلــان | انـــدر جـــهــان دیــنــی بـــر راه دیــگـــرنـــد |
| آن عــاقــلـان کــه اهـل خــرد را بــه بــاغ دیـن | بــار درخــت احــمــد مــخــتــار و حــیــدرنــد |
| آن عــاقــلــان کــه زیــر قــدم روز عــز و فــخــر | جــز فـرق مـشـتــری و سـر مـاه نـسـپــرنـد |
| آن عـاقلان که مر سـر دین را بـه عـلم خـویش | بــر تـخـتـگـاه عـقـل و بــصـر تـاج و افـسـرنـد |
| آن عــاقـلـان کـز آفـت دیـوان بــه فـضــلـشــان | زیـن بــی کــنـاره و یـلــه گــوبــاره بــگــذرنـد |
| گـیـتــی هـمـه بــیـابــان و ایـشــان رونـده رود | مـردم هـمـه مـغـیـلـان و ایـشـان صـنـوبـرنـد |
| آفـــات دیــو را بـــه فـــضـــایــل عـــزایــمـــنـــد | و اعــراض عـلـم را بــه مـعــانـی جــواهـرنـد |
| بــر مـوج بــحــر فـتــنـه و طــوفــان رود جــهـل | بــاد خــوش بــزنـده و کـشــتــی و لـنـگـرنـد |
| ای حــجــت زمـیـن خــراسـان بــسـی نـمـانـد | تـا اهل جـهل روز و شـب خـویش بـشـمـرند |
| هـمـچـون تـو نـیـسـتــنـد اگـر چـنـد ایـن خـزان | زیــر درخــت دیــن هــمــه بــا تــو بــرابــرنــد |
| تـو مغـز و میوه خـوش و شـیرین همی خـوری | و ایشان سـفال بـی مزه و بـرگ می خـورند |
گروه کتاب پایگاه خبری شاعر
منبع : درج
منبع : درج
