لوگو پایگاه خبری شاعر www.shaer.ir

فرهنگی، هنری و ادبی

امروز : 9 تیر 1405

پایگاه خبری شاعر

ای خـوانده بـسـی عـلم و جـهان گشـتـه سـراسـر،تـــو بـــر زمــی و از بـــرت ایــن چـــرخ مـــدورایــــن چــــرخ مــــدور چــــه خــــطــــر دارد زی تــ…

ای خـوانده بـسـی عـلم و جـهان گشـتـه سـراسـر،تـــو بـــر زمــی و از بـــرت ایــن چـــرخ مـــدور
ایــــن چــــرخ مــــدور چــــه خــــطــــر دارد زی تــــوچـون بــهـره خـود یـافـتـی از دانـش مـضـمـر؟
تــا کــی تــو بــه تــن بــر خــوری از نـعــمــت دنـیـا؟یـک چــنـد بــه جــان از نـعــم دانـش بــرخــور
بـــی ســود بـــود هــر چــه خــورد مــردم در خــواببــیــدار شــنــاســد مــزه مــنــفــعــت و ضــر
خـــفـــتـــه چـــه خـــبـــر دارد از چـــرخ و کــواکــب؟دادار چـه رانـده اسـت بــر ایـن گـوی مـغـبــر؟
ایــن خـــاک ســـیــه بـــیــنـــد و آن دایـــره ســـبـــزگه روشن و گه تـیره گهی خـشک و گهی تـر
نـــعـــمـــت هـــمـــه آن دانـــد کـــز خـــاک بـــر آیــدبــا خــاک هـمــان خــاک نــکــو آیـد و درخــور
بــــا صـــورت نـــیـــکـــو کـــه بــــیـــامـــیـــزد بــــا اوبــا جــبــه ســقــلـاطــون بــا شــعــر مـطــیـر
بـــا تـــشــنــگــی و گــرســـنــگــی دارد مــحـــنــتسـیری شـمـرد خـیر و همه گـرسـنگـی شـر
بـیدار شـو از خـواب خـوش، ای خـفتـه چـهل سـال،بــنـگــر کــه ز یـارانــت نـمــانـدنـد کــس ایـدر
از خــواب و خــور انـبــاز تــو گـشـتــه اســت بــهـائمآمـیـزش تــو بــیـشــتــر اســت انـده کــمـتــر
چــیـزی کــه ســتــورانـت بــدان بــا تــو شــریـکــنـدمـــنـــت نـــنـــهــد بـــر تـــو بـــدان ایــزد داور
نــعــمــت نــبـــود آنــکــه ســتـــوران بـــخـــورنــدشنـه مـلـک بــود آنـکـه بــه دســت آرد قــیـصــر
گـر مـلـک بــه دســت آری و نـعـمـت بــشــنـاســیمـــرد خــــرد آنـــگـــاه جــــدا دانـــدت از خـــر
بــنـدیـش کـه شــد مـلـک ســلـیـمـان و ســلـیـمـانچـونـان کـه سـکـنـدر شـد بـا مـلـک سـکـنـدر
امـروز چــه فـرق اســت از ایـن مـلـک بــدان مـلـک؟ایــن مــرده و آن مــرده و امــلـــاک مـــبـــتـــر
بـــگــذشــتـــه چــه انــدوه و چــه شــادی بـــر دانــانــا آمــده انــدوه و گــذشــتــه اســت بــرابــر
انــدیــشـــه کـــن از حـــال بـــراهــیــم و ز قـــربـــانوان عــزم بــراهــیـم کــه بــرد ز پــســر ســر
گـــر کـــردی ایـــن عـــزم کـــســــی ز آزر فـــکـــرتنــفــریـن کــنــدی هــر کــس بــر آزر بــتــگــر
گـر مـســت نـه ای مـنـشـیـن بــا مـسـتــان یـکـجــاانـدیـشــه کــن از حــال خــود امـروز نـکــوتــر
انـــجــــام تــــو ایـــزد بــــه قــــران کـــرد وصــــیـــتبـنگر کـه شـفـیع تـو کـدام اسـت بـه محـشـر
فـــرزنـــد تــــو امـــروز بــــود جـــاهـــل و عـــاصـــیفــردات چــه فــریــاد رســد پــیـش گــروگــر؟
یــــا گــــرت پــــدر گــــبــــر بــــود مــــادر تــــرســــاخـشـنـودی ایشـان بـجـز آتـش چـه دهد بـر؟
دانـــی کـــه خـــداونـــد نـــفـــرمـــود بــــجـــز حـــقحـق گوی و حـق اندیش و حق آغاز و حق آور
قـــفـــل از دل بــــردار و قـــران رهـــبـــر خـــود کـــنتـــا راه شــنــاســـی و گــشــاده شــودت در
ور راه نــــیــــابـــــی نــــه عــــجـــــب دارم ازیــــراکمـن چـون تـو بــسـی بــودم گـمـراه و مـحـیـر
بــگــذشــتــه زهـجــرت پــس ســیـصــد نـود و چــاربـــنـــهــاد مـــرا مـــادر بـــر مـــرکـــز اغـــبـــر
بــــالـــنـــده بــــی دانـــش مـــانـــنـــد نـــبــــاتــــیکـــز خـــاک ســـیــه زایـــد وز آب مـــقـــطـــر
از حـــال نـــبـــاتـــی بـــرســـیـــدم بـــه ســـتـــورییک چـنـد هـمـی بـودم چـون مـرغـک بـی پـر
در حـــــال چـــــهـــــارم اثــــــر مـــــردمـــــی آمـــــدچـون نـاطـقـه ره یـافـت در این جـسـم مـکـدر
پـــیــمــوده شــد از گــنــبـــد بـــر مــن چـــهــل و دوجــویـان خــرد گـشـت مـرا نـفـس سـخــن ور
رســــم فــــلــــک و گــــردش ایــــام و مــــوالــــیـــداز دانــا بـــشــنــیــدم و بـــرخــوانــد ز دفــتــر
چــون یــافــتـــم از هــرکــس بـــهــتـــر تــن خــود راگـفـتـم «ز هـمـه خـلـق کـسـی بـایـد بـهـتـر:
چـــون بـــاز ز مـــرغـــان و چـــو اشـــتـــر ز بـــهــائمچـون نـخـل ز اشـجــار و چـو یـاقـوت ز جـوهـر
چــون فــرقــان از کــتــب و چــو کــعــبــه ز بــنــاهــاچــون دل ز تــن مـردم و خـورشـیـد ز اخـتــر»
ز انـدیـشــه غــمـی گـشــت مـرا جــان بــه تــفــکـرتــرســنـده شـد ایـن نـفـس مـفـکـر ز مـفـکـر
از شـــافـــعـــی و مـــالـــک وز قـــول حـــنـــیــفـــیجــســتــم ره مــخــتــار جــهــان داور رهــبــر
هـــر یـــک بــــه یـــکـــی راه دگـــر کــــرد اشــــارتایـن سـوی خـتـن خـوانـد مـرا آن سـوی بـربـر
چــون چــون و چـــرا خــواســتـــم و آیــت مــحــکــمدر عـجـز بـه پـیـچـیـدنـد، این کـور شـد آن کـر
یـــک روز بــــخــــوانـــدم ز قـــران آیـــت بــــیـــعـــتکایزد بـه قران گفت که «بـد دست من از بـر»
آن قـــوم کـــه در زیــر شـــجـــر بـــیــعـــت کـــردنــدچـون جـعفر و مقداد و چـو سلمان و چو بـوذر
گفـتـم که «کنون آن شـجـر و دسـت چـگونه اسـت،آن دسـت کجـا جـویم و آن بـیعت و محـضـر؟»
گـفـتــنـد کـه «آنـجــانـه شـجـر مـانـدو نـه آن دسـتکـان جـمـع پـراگـنـده شـد آن دسـت مـسـتـر
آنــهــا هــمــه یــاران رســـولـــنــد و بـــهــشـــتـــیمـخـصـوص بــدان بـیـعـت و از خـلـق مـخـیـر»
گـفــتــم کــه «بــه قــرآن در پــیـداســت کـه احــمـدبـشـیـر و نـذیر اسـت و سـراج اسـت و مـنـور
ور خـــواهـــد کـــشـــتـــن بـــه دهـــن کـــافـــر او راروشـــن کــنــدش ایــزد بـــر کـــامــه کــافـــر
چــون اســت کـه امـروز نـمـانـده اســت از آن قــوم؟جـــز حــق نــبـــود قــول جــهــان داور اکــبـــر
مــا دســت کــه گــیــریــم و کــجــا بــیــعــت یــزدانتـــا هــمــجـــوم مــقــدم نــبـــود داد مؤخــر؟
مـــا جـــرم چـــه کـــردیــم نـــزادیــم بـــدان وقـــت؟مـحــروم چــرائیـم ز پــیـغـمـبــر و مـضــطـر؟»
رویــــم چــــو گــــل زرد شــــد از درد جــــهــــالــــتویـن سـرو بــه نـاوقـت بــخـمـیـد چـو چــنـبــر
ز اندیشه که خاک است و نبات است و ستور استبـــر مــردم در عــالــم ایــن اســت مــحــصــر
امــروز کــه مــخــصــوص انــد ایـن جــان و تــن مــنهـم نـســخــه دهـرم مـن و هـم دهـر مـکـدر
دانــا بـــه مــثــل مــشــک و زو دانــش چــون بـــوییـا هـم بــه مــثــل کــوه و زو دانـش چــون زر
چــون بــوی و زر از مــشــک جــدا گــردد وز ســنـگبــی قـدر شـود سـنـگ و شـود مـشـک مـزور
ایـــن زر کـــجـــا در شـــود از مـــشـــک ازان پـــس؟خــیــزم خــبــری پــرســم از آن درج مــخــبــر
بــرخــاســتــم از جــای و ســفــر پــیــش گــرفــتــمنـز خــانـم یـاد آمـد و نـز گــلــشــن و مـنـظــر
از پـــــارســـــی و تـــــازی وز هــــنــــدی وز تـــــرکوز سـنـدی و رومـی و ز عـبـری همـه یکـسـر
وز فـــلــســـفـــی و مــانــوی و صـــابـــی و دهــریدرخـواسـتـم این حـاجـت و پـرسـیدم بـی مـر
از سـنـگ بــسـی ســاخــتــه ام بــسـتــر و بــالـیـنوز ابــر بــسـی سـاخـتــه ام خـیـمـه و چــادر
گـاهـی بــه نـشـیـبــی شــده هـم گـوشـه مـاهـیگـاهـی بــه ســر کـوهـی بــرتــر ز دو پــیـکــر
گـــاهــی بـــه زمــیــنــی کـــه درو آب چـــو مـــرمــرگـاهی بـه جـهـانـی کـه درو خـاک چـو اخـگـر
گــــه دریـــا گــــه بــــالـــا گــــه رفــــتــــن بــــی راهگه کوه و گهی ریگ و گهی جـوی و گهی جـر
گــه حــبـــل بـــه گــردن بـــر مــانــنــد شــتـــربـــانگــه بــار بــه پــشــت انــدر مــانـنـده اســتــر
پــرسـنـده هـمـی رفـتـم از ایـن شـهـر بــدان شـهـرجـوینـده همـی گـشـتـم از این بـحـر بـدان بـر
گـفـتـند کـه «مـوضـوع شـریعـت نه بـه عـقـل اسـتزیـرا کـه بـه شـمـشـیـر شـد اسـلـام مـقـرر»
گـفـتــم کـه «نـمـاز از چــه بــر اطــفـال و مـجــانـیـنواجــب نـشــود تــا نـشــود عـقـل مـجــبــر؟»
تـــقــلــیــد نــپـــذرفــتـــم و حــجـــت نــنــهــفــتـــمزیـرا کـه نـشــد حــق بــه تــقــلـیـد مـشــهـر
ایــزد چـــو بـــخـــواهــد بـــگـــشـــایــد در رحـــمــتدشــواری آســان شــود و صــعــب مــیــســر
روزی بــــرســــیــــدم بــــه در شــــهــــری کــــان رااجــرام فــلـک بــنـده بــد، افــلــاک مـســخــر
شــهـری کــه هـمــه بــاغ پــر از ســرو و پــر از گــلدیـــوار زمـــرد هـــمـــه و خـــاک مـــشـــجـــر
صـــحـــراش مـــنــقـــش هــمــه مـــانــنــده دیــبـــاآبـــش عــســـل صــافــی مــانــنــده کــوثـــر
شــهـری کــه درو نـیـســت جــز از فــضــل مـنـالــیبـاغـی کـه درو نـیسـت جـز از عـقـل صـنـوبـر
شــهــری کــه درو دیــبـــا پـــوشــنــد حـــکــیــمــاننـــه تـــافـــتـــه مـــاده و نـــه بـــافـــتـــه نـــر
شــهـری کــه مـن آنـجــا بــرســیـدم خــردم گـفــت«اینـجـا بـطـلـب حـاجـت و زین مـنزل مـگـذر»
رفــتــم بـــر دربـــانــش و بــگــفــتــم ســخــن خــودگـفـتـا «مـبـر اندوه کـه شـد کـانـت بـه گـوهر
دریــای مــعــیــن اســـت در ایــن خـــاک مــعــانــیهــم در گـــرانــمـــایــه و هــم آب مـــطـــهــر
ایــن چـــرخ بـــریــن اســـت پـــر از اخـــتـــر عــالــیلـابـل کـه بـهـشـت اسـت پـر از پـیکـر دلـبـر»
رضــوانــش گــمــان بــردم ایــن چــون بــشــنــیــدماز گـفـتــن بــا مـعــنـی و از لـفـظ چــو شــکـر
گـفـتـم کـه «مـرا نفـس ضـعـیف اسـت و نژند اسـتمـنـگـر بـه درشـتـی ی تـن وین گـونـه احـمـر
دارو نـــخـــورم هــرگـــز بـــی حـــجـــت و بـــرهـــانوز درد نـیـنــدیـشــم و نــنـیـوشــم مــنــکــر»
گــفــتــا «مــبــر انـده کــه مـن ایـنـجــای طــبــیـبــمبــر مـن بـکـن آن عـلـت مـشـروح و مـفـسـر»
از اول و آخـــــرش بـــــپـــــرســـــیـــــدم آنـــــگـــــاهوز عــلـت تــدبــیـر کـه هـســت اصــل مـدبــر
وز جـــنــس بـــپـــرســـیــدم وز صــنــعــت و صــورتوز قـــادر پـــرســـیـــدم و تـــقـــدیــر مـــقـــدر
کــایـن هــر دو جــدا نــیــســت یــک از دیــگــر دایـمچــون شـایـد تــقـدیـم یـکـی بــر دوی دیـگـر؟
او صــانــع ایــن جــنــبــش و جــنــبــش ســبـــب اومـحــتــاج غــنـی چــون بــود و مـظــلـم انـور؟
وز حــــال رســــولــــان و رســــالــــات مـــخــــالـــفوز عــلــت تـــحـــریــم دم و خــمــر مــخــمــر
وانـــگـــاه بــــپـــرســـیـــدم از ارکـــان شـــریـــعـــتکـاین پـنج نمـاز از چـه سـبـب گـشـت مقـرر؟
وز روزه کــــه فــــرمـــودش مــــاه نـــهـــم از ســــالوز حــــــــــال زکــــــــــات درم و زر مـــــــــدور
وز خــمــس فــی و عــشــر زمـیـنـی کــه دهـنـد آباین از چـه مخـمس شـد و آن از چـه معشـر؟
وز عـــلــت مــیــراث و تـــفـــاوت کـــه درو هــســـتچــون بــرد بــرادر یـکــی و نـیـمــی خــواهـر؟
وز قـــســـمـــت ارزاق بـــپـــرســـیــدم و گـــفـــتـــم«چـون است غمی زاهد و بـی رنج ستـمگر؟
بــــیـــنـــا و قــــوی چــــون زیـــد و آن دگــــری بــــازمـکــفــوف هـمـی زایـد و مــعــلــول ز مــادر؟
یـــک زاهـــد رنـــجــــور و دگـــر زاهـــد بــــی رنـــج!یـک کــافــر شــادان و دگـر کـافــر غــمـخــور!
ایــزد نـــکـــنـــد جـــز کـــه هـــمـــه داد، ولـــیــکـــنخــرســنـد نـگـردد خــرد از دیـده بــه مـخــبــر
مـن روز هـمـی بـیـنـم و گـوئی کـه شـب اسـت اینور حـجــت خـواهـم تــو بــیـاهـنـجـی خـنـجـر
گـوئی «بـه فـلـان جـای یکـی سـنـگ شـریف اسـتهـر کـس کـه زیـارت کـنـدش گـشــت مـحــرر
آزر بـــه صــنــم خــوانــد مــرا و تـــو بـــه ســنــگــیامــروز مــرا پــس بــه حــقــیـقــت تــوی آزر»
دانـا کــه بــگــفــتــمــش مـن ایـن دســت بــه بــرزدصـد رحـمـت هـر روز بـر آن دسـت و بـر آن بـر
گــفــتـــا «بـــدهــم داروی بـــا حــجـــت و بـــرهــانلـیـکـن بـنـهـم مـهـری مـحـکـم بـه لـبـت بـر»
ز آفــــاق و ز انـــفـــس دو گـــوا حــــاضــــر کـــردشبــر خــوردنـی و شــربــت و مـن مــرد هـنـرور
راضــــی شــــدم و مـــهـــر بــــکـــرد آنـــگـــه و داروهـــر روز بــــه تـــدریـــج هـــمـــی داد مـــزور
چـــون عـــلـــت زایـــل شـــد بـــگـــشـــاد زبــــانـــممـانـنـد مـعــصــفــر شــد رخــســار مـزعــفــر
از خــــاک مــــرا بـــــر فــــلــــک آورد جــــهــــانــــداریـــک بــــرج مـــرا داد پــــر از اخـــتــــر ازهـــر
چــون ســنـگ بــدم، هـســتــم امــروز چــو یـاقــوتچـون خـاک بــدم، هـسـتـم امـروز چـو عـنـبـر
دســتــم بــه کــف دســت نــبــی داد بــه بــیــعــتزیــر شــجـــر عــالــی پـــر ســایــه مــثـــمــر
دریـــای بـــشـــنـــیــدی کـــه بـــرون آیــد از آتـــش؟روبـه بـشـنیدی کـه شـود همـچـو غـضـنـفـر؟
خــورشــیــد تــوانــد کــه کــنــد یــاقــوت از ســنــگکــز دســت طــبــایـع نــشــود نــیـز مــغــیـر؟
یــاقــوت مــنــم ایـنــک و خــورشــیـد مــن آن کــسکــز نــور وی ایــن عــالــم تـــاری شــود انــور
از رشــک هـمــی نــام نــگــویـمــش در ایـن شــعــرگویم که «خلیلی است که ش افلاطون چاکر
اســـتـــاد طـــبـــیـــب اســـت و مؤیــد ز خـــداونـــدبـل کـز حـکـم و عـلـم مـثـال اسـت و مصـور»
آبـــاد بـــر آن شـــهــر کــه وی بـــاشـــد دربـــانــشآبــاد بــر آن کــشــتــی کــو بــاشــد لــنــگــر
ای مــعــنـی را نـظــم ســخــن ســنـج تــو مــیـزان،ای حـکمت را بـر تـو که نثـری اسـت مسطر،
ای خــــیـــل ادب صــــف زده انـــدر خــــطـــب تــــو،ای عــلـم زده بــر در فـضــل تــو مـعــســکـر،
خـــواهــم کــه ز مــن بـــنــده مــطــواع ســلــامــیپــویــنــده و پــایـنــده چــو یــک ورد مــقــمــر
زایــنـــده و بـــایــنـــده چـــو افـــلـــاک و طـــبـــایـــعتـا بـنده و رخـشنده چـو خورشید و چـو اخـتـر
چــون قــطــره چــکـیـده ز بــر نـرگـس و شــمـشــادچــون بــاد وزیـده ز بــر ســوســن و عــبــهــر
چــون وصــل نــکــورویــان مــطــبـــوع و دل انــگــیــزچــون لـفـظ خــردمـنـدان مـشـروح و مـفـسـر
پـــر فـــایـــده و نـــعـــمـــت چـــون ابـــر بـــه نـــوروزکــز کــوه فــرو آیــد چـــو مــشـــک مــعــطــر
وافـــی و مـــبـــارک چـــود دم عـــیــســـی مـــریــمعـالـی و بــیـاراســتــه چــون گـنـبــد اخــضــر
زی خـــازن عـــلــم و حـــکـــم و خـــانــه مــعـــمــوربـــا نــام بـــزرگ آن کــه بـــدو دهــر مــعــمــر
زی طــــالــــع ســـــعــــد و در اقــــبـــــال خـــــدائیفـخــر بــشـر و بــر ســر عـالـم هـمـه افـسـر
مــانــنــد و جـــگــر گــوشــه جـــد و پـــدر خـــویــشدر صـدر چـو پــیـغـمـبــر و در حـرب چـو حـیـدر
بـــر مـــرکـــبـــش از طـــلـــعـــت او دهــر مــقـــمــروز مـرکـب او خــاک زمـیـن جــمـلـه مـعــنـبــر
بـــر نـــام خـــداونــد بـــر ایــن وصـــف ســـلـــامـــیدر مــجــلــس بــرخــوانـد ابــو یـعــقــوب ازبــر
وانــگــاه بـــر آن کـــس کــه مــرا کـــرده اســـت آزاداسـتــاد و طـبــیـب مـن و مـایـه ی خـرد و فـر
ای صـــورت عــلــم و تـــن فــضــل و دل حـــکــمــتای فــایــده مــردمــی و مــفــخـــر مــفــخـــر
در پــیـش تــو اســتــاده بــر ایـن جــامـه پــشـمـیـنایــن کـــالــبـــد لــاغـــر بـــا گـــونــه اصـــفـــر
حــقــا کــه بـــجـــز دســت تـــو بـــر لــب نــنــهــادمچـون بــر حـجـرالـاسـود و بــر خـاک پــیـمـبــر
شـــش ســـال بـــبـــودم بـــر مــمــثـــول مـــبـــارکشـش سـال نشـسـتـم بـه در کـعـبـه مجـاور
هــر جــا کــه بـــوم تــا بـــزیــم مــن گــه و بــیــگــاهدر شــکـر تــو دارم قــلـم و دفــتــر و مـحــبــر
تـــا عـــرعـــر از بــــاد نـــوان اســـت هـــمـــی بـــادحـضـرت بـه تـو آراسـتـه چـون بــاغ بـه عـرعـر

گروه کتاب پایگاه خبری شاعر


منبع : درج
آخرین اخبار شعر و ادبیات