بر تو این خوردن و این رفتن و این خفتن و خاستنیک بـنگر که، که افـگند، وز این کار چـه خـواسـتگـر بــه نـاکـام تــو بــود ایـن هـمـه تــقـدیـر، چــرابه ه…
| بر تو این خوردن و این رفتن و این خفتن و خاست | نیک بـنگر که، که افـگند، وز این کار چـه خـواسـت |
| گـر بــه نـاکـام تــو بــود ایـن هـمـه تــقـدیـر، چــرا | به همه عمر چنین خواب و خورت کام و هواست؟ |
| چـون شـدی فـتـنه نـاخـواسـتـه خـویش؟ بـگـوی، | راسـت می گـوی، کـه هشـیار نگـوید جـز راسـت |
| ور تـو خـود کـردی تـقـدیـر چـنـیـن بـر تـن خـویـش | صانع خـویش تـو پـس خـود و، این قول خـطاسـت |
| راسـت آن اسـت کـه ایـن بـنـد خـدای اسـت تـورا | انـدر این خـانـه و، این خـانـه تـو را جـای چـراسـت |
| بــه چــرا فـتــنـه شـدن کـار ســتــور اسـت، تــورا | این همه مهر بـر این جـای چـرا، چون و چـراست؟ |
| گـرچـه انـدوه تــو و بــیـم تــو از کـاسـتــن اسـت، | ای فــزوده ز چــرا، چــاره نـیـابــی تــو ز کــاســت |
| زیـر گـردنـده فــلـک چــون طــلـبــی خــیـره بــقـا؟ | کـه بــه نـزد حــکـمـا، گـشـتــن از آیـات فـنـاسـت |
| گـشـتــن حـال تــو و گـشـتــن چـرخ و شـب و روز | بـر درسـتـی، که جـهان جـای بـقا نیست گواست |
| مـنـزل تــوســت جــهـان ای سـفـری جــان عـزیـز | سفرت سوی سرائی اسـت که آن جـای بـقاست |
| مـخــور انـده چــو از ایـن جــای هـمـی بــرگــذری | گـرچـه ویـران بـود ایـن مـنـزل، دینـت بـه نـواسـت |
| پـسـت منشـین که تـو را روزی از این قـافـله گاه، | گـرچـه دیـر اسـت، هـمـان آخـر بـر بــایـد خـاسـت |
| تــوشــه از طــاعــت یـزدانــت هـمــی بــایـد کــرد | که در این صـعـب سـفر طـاعت او تـوشـه ماسـت |
| نـیـکـی الـفـنـج و ز پــرهـیـز و خـرد پــوش سـلـاح | کـه بـر این راه یکـی مـنـکـر و صـعـب اژدرهـاسـت |
| بـهـتـرین راه گـزین کـن کـه دو ره پـیش تـو اسـت | یک رهت سوی نعیم اسـت و دگر سوی بـلاسـت |
| از پــس آنــکــه رســول آمــده بــا وعــد و وعــیــد | چـند گـوئی کـه بـدو نیک بـه تـقـدیر و قـضـاسـت؟ |
| گـنـه و کـاهـلـی خــود بــه قـضـا بــر چــه نـهـی؟ | کـه چـنـین گـفـتـن بـی مـعـنـی کـار سـفـهاسـت |
| گــر خـــداونــد قــضـــا کــرد گــنــه بـــر ســـر تـــو | پــس گـنـاه تــو بــه قـول تــو خــداونـد تــوراســت |
| بـد کنش زی تـو خـدای است بـدین مذهب زشت | گـرچـه می گفـت نیاری، کـت ازین بـین قـفـاسـت |
| اعــتــقـاد تــو چــنـیـن اســت، ولـیـکـن بــه زبــان | گوئی او حـاکم عـدل اسـت و حـکیم الحـکماسـت |
| بـــا خــداونــد زبـــانــت بــه خــلــاف دل تــوســت | بــا خــداونــد جــهــان نــیـز تــو را روی و ریـاســت |
| بــــه مـــیـــان قـــدر و جــــبــــر رود اهـــل خـــرد، | راه دانــا بــه مــیـانـه ی دو ره خــوف و رجــاســت |
| بـــه مــیــان قــدر و جـــبـــر ره راســت بـــجـــوی | کـه سـوی اهل خـرد جـبـر و قـدر درد و عـنـاسـت |
| راسـت آن اسـت ره دیـن کـه پـسـنـد خـرد اسـت | کــه خــرد اهـل زمـیـن را ز خــداونـد عــطــاســت |
| عـدل بــنـیـاد جـهـان اسـت، بـیـنـدیـش کـه عـدل | جـز بـه حـکم خـرد از جـور بـه حـکم که جـداسـت |
| خــرد اســت آنـکــه چــو مـردم ســپــس او بــرود | گــر گــهــر رویـد در زیـر پــیـش خــاک ســزاســت |
| خـــرد آن اســت کــه مــردم ز بـــهــا و شــرفــش | از خـداونـد جـهـان اهل خـطـاب اسـت و ثـنـاسـت |
| خـرد از هر خـلـلی پـشـت و ز هر غـم فـرج اسـت | خــرد از بــیـم امـان اسـت و ز هـر درد شـفـاسـت |
| خــرد انــدر ره دنــیــا ســره یـار اســت و ســلــاح | خـرد انـدر ره دین نـیـک دلـیل اسـت و عـصـاسـت |
| بــی خــرد گــرچــه رهــا بـــاشــد در بـــنــد بـــود | بـا خـرد گرچـه بـود بـستـه چـنان دان که رهاست |
| ای خــردمــنــد نــگــه کــن بــه ره چــشــم خــرد | تـا بـبـیـنـی کـه بـر ایـن امـت نـادان چـه وبــاسـت |
| ایـنــت گــویــد «هــمــه افــعــال خــداونــد کــنــد | کار بـنده همه خـاموشی و تـسـلیم و رضاسـت » |
| وانـت گـوید «هـمـه نـیکـی ز خـدای اسـت ولـیک | بـدی ای امـت بـدبــخـت هـمـه کـار شـمـاسـت » |
| وانـگـه این هـر دو مـقـرنـد کـه روزی اسـت بـزرگ | هیچ شـک نیسـت که آن روز مکافـات و جـزاسـت |
| چـــو مـــرا کـــار نـــبـــاشـــد نـــبـــوم اهــل جـــزا | انــدر ایــن قــول خــرد را بــنــگــر راه کــجــاســت |
| چـون بــود عـدل بــر آنـک او نـکـنـد جـرم، عـذاب؟ | زی مـن این هـیچ روا نـیسـت اگـر زی تـو رواسـت |
| حــاکـم روزی قـضـای تــو شـده مـســت ســدوم! | نه حـکـیم اسـت کـه سـازنده گردنده سـماسـت؟ |
| انــدر ایــن راه خــرد را بــه ســزا نــیــســت گــذر | بـــر ره و رســم خـــرد رو، کــه ره او پـــیــداســت |
| مــر خــداونــد جـــهــان را بـــشــنــاس و بـــگــزار | شـکـر او را که تـو را این دو بـه از ملک سـبـاسـت |
| حــکــمـت آمـوز و، کــم آزار و، نـکــو گـو و بــدانـک | روز حـشـر این همـه را قـیمـت و بـازار و بـهـاسـت |
| مـردم آن اسـت کـه دیـن اسـت و هـنـر جــامـه او | نـه یکـی بـی هنـر و فـضـل کـه دیبـاش قـبـاسـت |
| جــهـد کـن تــا بــه سـخـن مـردم گـردی و، بــدان | کـه بـجـز مرد سـخـن خـلـق همه خـار و گـیاسـت |
| هـمـچـنـان چـون تـن مـا زنـده بـه آب اسـت و هوا | ســـخـــن خـــوب، دل مـــردم را آب و هــواســـت |
| ســـخـــن خـــوب ز حـــجـــت شـــنــو ار والـــائی | کـه ســخــن هـاش ســوی مـردم والـا، والـاســت |
| گـر سـخـنـهـای کـسـائی شـده پـیـرنـد و ضـعـیف | ســخــن حــجــت بــا قــوت و تــازه و بــرنــاســت |
گروه کتاب پایگاه خبری شاعر
منبع : درج
منبع : درج
