با عرض سلام خدمت ادیبان و خصوصا شاعر گرامی خانم اروج نژاد امروز به نقد شعر تردید ردپا از دفتر نگاه کن مرا خواهیم پرداخت سعی این حقیر بر این است که نقدی هم جانبه و ان هم یکپارچه بر شعر داشته باشم و هدف این حقیر نیز از نقد بی شک تعالی شعر و شاعر است امید است که شاعر به قله های رفیع تر شعری برسد حال به خوانش شعر میپردازیم
از شانه هایت امشب من حرف ها شنیدم
نا گفته های قلبت نادیده های تردید
امشب به تکیه گاهم من واژه تسلی
او اشک او ندامت من بغض بی اراده
می گفت از گذشته باران شد از نگاهم
چشمم گناه میداشت بارید تکیه گاهم
ارام مثل صبری کز یک بلا گذشته
خاموش ماند و بی حرف تا مدت مدیدی
هر چند در سکوتش در خلوتی پر از سوز
از خاطرش نمیرفت اشفته های دیروز
بر شانه ام گرفتم ارام شانه هایش
احساس کردم او کشت تردید رد پایش
وزن شعری درست رعایت گردیده و مستفعلن مفاعیل مستفعلن مفاعیل می باشد بحر شعر نیز به درستی رعایت گردیدهیعنی تمام مصراع ا بر این وزن سروده شده اند و مصراعی را نمی یابیم که با وزن دیگری سروده شده باشد اگر قالب شعر را مثنوی فرض کنیم گرچه هم شاعر و هم دیگر ادبیان اگاهند که قالب مثنوی علاوه بر ترتیب قوافی نشانه های دیگری هم دارد و یکی از ان نشان ها وزن مخصوص ان است که به ان وزن مثنوی گویند لیکن به نظر این حقیر اینکه شعر در کدام قالب بنشیند خیلی مهم نیست و نباید شاعر را شماطت کرد اگر شعر را مثنوی یا شبه مثنوی بدانیمسه بیت که بیت اول دوم و چهارم باشند فاقد قافیه درستی می باشند و قوافی در انها به درستی رعایت نگردیده گرچه به علت قالب خاصی که شعر به شکل ان سروده شده کمبود قوافی دید نمی گردد حقیر باز بر این عقیده است که ایراد قوافی ایراد کوچکی است
زیبایی احساس شعر لطفی بیش از ان دارد که عیب قوافی در شعر وبه سادگی می شد با یک بار بازنویسی قوافی شعر را اصلاح نمود من نیز به این موضوع نمیپردازم بیت اول را میخوانیم
از شانه هایت امشب من حرف ها شنیدم
مصراعی بسیار زیبا می باشد شنیدن حرف از شانه که معمولا حرف از لب شنیده میشود تشبیه ای درونی دارد که شانه را به لب مانند کرده وفضایی را در ذهن مجسم می سازد که راوی گویا در اغوش یار خویش است و از شانه هایش می شنود نه از لبانش
ناگفته های قلبت نادیده های تردید
گرچه نظر من بر ان است که مصراع دوم مصراع اول را بر نمی تابد تمام تصاویر به ناگاه ذهنی می گردند عینیت یک معاشقه که در ان از شانه های یار سخن شنیده میشود به ناگا از بین می رود ولی اگر بخواهیم مصراع را جدا بررسی کنیم مصراع زیبایی است
البته نه به زیبایی مصراع اول
ناگفته های قلب و نادیده های تردید و شک احساس شاعرانه زیبایی دارد لیکن فضای ان کمی وهم الود است مخاطب نمیداند ناگفته های قلب چه چیزی می تواند باشد و در مورد ناگفته های تردید این ندانستن تشدید می گردد به عبارت دیگر ذهنیتی از این کلمات در ذهن مخاطب نیست شاید عیب قوافی هم این معنا را پر رنگ تر میکند شاید اگر قوافی درست بود این احساس قوی شاعرانه خلا را پر می کرد
امشب به تکیه گاهم من واژه تسلی
به این مصراع دقت شود عبارت تکیه گاه در شعر یک بار دیگر هم امده است تکیه گاه یعنی کسی که بتوان به او پناه برد لیکن شاعر میگوید من تسلی او هستم انگار راوی تکیه گاه اوست این را از انجا میگویم که شعر موزون است گاها اساتید ادب ؛ شعر های موزون را از واژه هایی که در عروض نمیگنجد نهی می کنند برای مثال پنجره، تکیه گاه نیز از همین دست کلمات است ولی عقیده حقیر بر ان است شعر می تواند از هر واژه ای استفاده نماید لیکن توجه گردد که ان واژه در جایگاه خود خود استفاده شود و در ذوق مخاطب نزند در این صورت است که من با احترام به اساتید با
نظر ایشان مخالفم به استفاده از کلمه تکیه گاه در شعر زیر دقت نمایید
ای کیه گاه و پناه زیباترین لحظه های پرشکوه تنهایی و خلوت من ای شط شیرین پر شوکت من
دقت کنید که چطور تکیه گاه در جایگاه خویش نشسته و نه تنها در اهنگ شعر خللی ایجاد نمیکند بلکه به احساس شعر وحدت بیشتری میبخشد گرچه شاعر میخواهد بگوید امشب من تسلی بخش یار که همان تکیه گاه می باشد هستم و او گریه میکند و از کارش نادم و پشیمان است ولی گویا نمی تواند به زیبایی و روانی مطلب را بیا کند دقت شود که بیت دوم زیبایی و روانی بیت اول را ندارد شاعر احساسی بسیار قوی دارد ولی کلمات احساس او را در چاچوب خود حبس می کنند کلماتی همچون تکیه گاه ، ندامت ، تسلی که هر کدام از انها به تاویلی بیشتر دارند و وقتی در کنار هم قرار می گیرند باعث می گردند شاعر نتواند احساسش را ان چنان که باید نشان دهد به مصراع اول دقت کنید که شاعر چه مقدار روان احساسش را بیان می کرد به کلمات در مصراع اول دقت کنید شانه ، حرف ، شنیدن کلماتی بسیار اشنا به زبان مخاطب
می گفت از گذشته باران شد از نگاهم
چشمش گناه میداشت بارید تکیه گاهم
این بیت هم زیباست گرچه به کار بردن بارید تکیه گاهم هنوز ضربه به احساس شعر می زند به عبارت دیگر کلمه ثقیل ای مثل تکیه گاه که باعث می گردد دو فعل می داشت و بارید در کنار هم بیایند راه را بر احساس می بندد لیکن تعابیر زیبا بیان شده و طباق بین باریدن وباران نیز چشم نواز است
ارام مثل صبری کز یک بلا گذشته
خاموش ماند و بی حرف تا مدت مدیدی
دوباره گویا شاعر اسیر کلمات می گردد و احساسش را ان چنان که باید بیان نمیکند تا انجا که مخاطب در ارتباط افقی این بیت شک می کند صبری که از بلا گذشته است خاموش می ماند تا مدت مدید و سخن نمی گوید پیداست که احساس شاعر ان گونه که باید بیان نشده
به بیت قبل توجه گردد که احساسش خیلی بهتر از این بیت بیان شده گویی شاعر می خواهد به زور صبر و بلا را کنار هم بنشاند گرچه کل شعر حکایتی از جدایی و ندامت یار دارد و بلا بر سر ان امده نه اینکه صبر از بلا گذشته ولی این اصرار شاعر و امدن کلمه مدید و نداشتن قوافی عیب را روی عیب گذاشته و در بر روی احساس شاعرانگی که به نظر من فوق العاده است بسته
هرچند در سکوتش در خلوتی پر از سوز
از خاطرش نمیرفت اشفته های دیروز
این بیت نیز به خوبی و زیبایی بیان شده و قابل قیاس با بیت قبل نیست و دلیل ان این است که شاعر احساسش را در بیت قبلی در چارچوب کلمات حبس کرده بود و در این بیت احساس را ازاد کرده است و حال شاه بیت این سروده
بر شانه ام گرفتم ارام شانه هایش
احساس کردم او کشت تردید رد پایش
اوردن کلمه شانه که یاد اور مصراع اول است و یاد اور ان معاشقه ی گریه دار در دل شب است فوق العاده زیبا و جذاب است من قبل از نوشتن این نقد بازخوانشی بر شعر دختر زشت مهدی سهیلی نوشته ام توصیه من به شاعر و دیگر شعرا این است که ان بازخوانش را با دقت بخوانند در انجا پردازش را توضیح دادم به عقیده این حقیر این سروده نیز جای زیادی برای پردازش دارد و امید است که شاعر با خواندن این نقد و مطلب بیان شده تغییرات اصولی ای را در شعرش مشاهده نماید و حیف است چنین احساس قدرتمندی که در چنگال ایراد های کوچک شعری بیافتد در اینجا از خانم اروج نژاد هم بخاطر شعر زیبایشان و هم بخاطر تحمل گفتارم تشکر می کنم امیدوارم در اینده نزدیک سروده های زیبا و زیبا تری را از ایشان شاهد باشیم
اراتمند شما: پویا بابایی کرمانشاهی
بخش نقد ادبی | پایگاه خبری شاعر
منبع: شعر نو
