به گزارش پایگاه خبری شاعر، فاطمه سرمشقی، نویسنده کتاب «سیمین دانشور» (مجموعه «انسانهای کوچک، آرزوهای بزرگ»)، به مناسبت سالروز تولد این نویسنده برجسته، بر سه ویژگی منحصربهفرد او تأکید کرد: نخستین زن در تاریخ ادبیات داستانی ایران که به زبان فارسی داستان به معنای امروزی نوشت، یکی از نخستین زنانی که دکترای زبان و ادبیات فارسی گرفت، و جزو اولین نسل از زنانی که تنها و بدون همراه به آمریکا رفت تا تحصیل کند.
سرمشقی که پایاننامه کارشناسی ارشد خود را با عنوان «نقد جامعهشناختی و فمینیستی سووشون» نوشته و چندین مقاله و یک کتاب دیگر نیز درباره دانشور منتشر کرده، گفت: «همین سه نکته از زندگی سیمین کلی حرف دارد و دلیل کافی است که او را مثل یک الگو در پیش چشم داشته باشیم.»
او در پاسخ به این پرسش که چالش اصلی در بازتاب دادن همزمانی نقش «زن خانهدار» و «نویسنده بودن» دانشور چه بود، توضیح داد: «این سؤال کمی گمراهکننده است. سیمین فراتر از زن و مرد بودن، یک انسان بود که شغلش نویسندگی بود و در کنار آن، کار خانه را هم انجام میداد. او در خانوادهای متمول بزرگ شد و مادرش معتقد بود باید درس بخواند و کار خانه را به دیگران بسپارد. سالها بعد به خاطر مشکلات مالی، خودش آشپزی را یاد گرفت، اما همیشه حسرت آشپز قابلی بودن را داشت.»
سرمشقی با اشاره به ریشههای شکلگیری نگاه اجتماعی و سیاسی در آثار دانشور، گفت: پدرش پزشکی بود که هم به ایل قشقایی میرفت و هم مهمانان خارجی داشت؛ شبهای جمعه محفل ادبی برپا میکرد و سیمین از کودکی با مردم، فرهنگ ایلی، زبان انگلیسی و مسائل سیاسی و اجتماعی آشنا شد. «رد همه این دیدهها و شنیدهها را بعدها در آثارش، بهخصوص در سووشون، میتوان دید.»
او درباره رابطه سیمین دانشور و جلال آلاحمد نیز گفت: خانهشان مرکز گردهمایی روشنفکرانی چون نیما، هدایت، شاملو، اخوان ثالث و ساعدی بود. اما در کتاب برای کودکان، فرصت پرداختن به جزئیات نبود؛ در کتاب نوجوانان نشر نردبان اما مفصلتر به این موضوع پرداخته است.
سرمشقی با تأکید بر اینکه مهمترین میراث دانشور برای ادبیات داستانی ایران «تغییر نگاه» بود، افزود: «پیش از او داستانها نگاهی مردانه داشتند، حتی اگر شخصیت اصلی زن بود. سیمین با نوشتن سووشون از نگاه زری، برای اولین بار یک راوی زنِ واقعی را وارد دنیای داستانی کرد و نگاه زنانه را به ادبیات ما هدیه داد، همان کاری که فروغ فرخزاد در شعر فارسی کرد.»
او در پاسخ به این پرسش که چه خاطره یا سندی او را بیشتر تحت تأثیر قرار داد، گفت: «نامههای سیمین و جلال (گردآوری مسعود جعفری) بسیاری از اسرار درونی و دغدغههای ذهنی این دو نویسنده را برملا میکند. سیمین در یک سالی که در آمریکا بود، هر روز برای جلال از خوردوخوراک تا افکارش نوشت.»
سرمشقی در پایان، روحیه شاد سیمین دانشور را مهمترین نصیحت او برای نسل امروز خواند و به نقل از دانشور گفت: «همیشه آدم شادی است و اگر ۹۹ دلیل برای غمگین بودن باشد و یک دلیل ریزهمیزه برای شاد بودن، آن یکی را انتخاب میکند.» او آرزو کرد: «بچههای کشورم بتوانند از میان انبوه غمها و دردهایی که بهناحق دورهشان کرده، همان روزنههای کوچک شادی را ببینند و شادی را، هر چند ریزهمیزه، تجربه کنند.»
