به نام خدا
نام مقاله : 100 خصوصیت بارز یک شعر خوب
نگارنده : عماد بهاری
مقدمه ی نویسنده :
با سلام و عرض ادب خدمت شاعران ارجمند
مقاله ای که پیش رو دارید تحقیقی ست جامع
پیرامون خصوصیات یک شعر خوب از جهت ادبی
و ذوقی که نوشتن چنین مقاله ای در مجموعۀ
ارزشمندشاعران این سایت،هم شاعرانی که در این مسیر جزو نوگامان هستند (که
این مقاله بیشتر به منظور استفاده ی این قشر از شاعران تهیه شده است ) و هم
شاعرانی که در گروه پیشگامان این وادی فعالیت می کنند ، نیازی بود که خلاء آن
احساس میشد لذا با وجود وقت گیر بودن تهیه ی چنین تحقیقی برآن شدم تا وقت
ارزشمند را در قالب این مقاله که تحفۀ سبزی است به این مجموعه ، تهیه و به
دوستان شاعرم هدیه کنم .
دربارۀ مقاله : همانگونه که از عنوان مقاله متوجه شدید این تحقیق شامل
100 خصوصیت بارز یک شعر خوب از جهت ادبی و ذوقِ شاعرانه میباشد که به علت
طولانی بودن مقاله حداقل در طی 10 بخش تقدیم میشود و در هر بخش به میزانی
که اطالۀ کلام نگردد تعدادی از ویژگی ها را برای شاعران گرامی بر می شمارم .
ویژگی های بارز یک شعر فاخر (بخش اول) :
1 – یک شعر خوب باید در خود رابطه ای دوگانه را ایجاد کند :
الف ) رابطه ی شعر با خودِ سراینده و درون شاعر
ب ) رابطۀ شعر با مخاطب و خواننده
رابطه ی شعر با شاعر به این معناست که شعر او از دل برآید و اولا خودش
به عنوان یک مخاطب در اثرش بنگرد و احساس رضایت نسبی داشته باشد
اگر اینگونه شد میتوان به احقاق مورد دوم یعنی ارتباط شعر با مخاطب هم
امیدوار بود ولی اگر خود شاعر نتواند در شعرش به دید مثبت بنگرد و شعر
را فاقد توانائیِ ارتباط با خودش بیابد مسلما در ارتباط با مخاطبش هم ناکام
خواهد ماند .
2 – یک شعر خوب شعری ست که همراه با فکر سروده شود نه به واسطۀ فکر کردن !!
شاید در ابتدا گمان کنید هر دو مورد بیان شده یکی هستند در حالی که بسیار
متفاوتند یک شعر خوب شعری ست که آغاز کننده اش احساس و الهام شاعر باشد
و در هنگام سرودن آن از تفکر در الفظ و معانی هم غافل نشد ، از سوی دیگر شعر
نباید با فشار تفکر محض متولد شود که اگر چنین شود هم خود شاعر و هم
مخاطبش احساس میکنند شعر آنگونه که باید و شاید به بار ننشسته است .
3 – مستعمل بودن الفاظ یک شعر :
به عبارت دیگر استفاده از الفاظ ساده ، روان و امروزی که برقراری ارتباط با
ذهن مخاطب را در پی دارد . در مقابل این مفهوم استفاده از الفاظ غیر
مستعمل است که مخاطب را برای درک آن به مراجعات فرامتنی میکشاند
یعنی مخاطب برای فهمیدن کامل شعر باید به لغتنامه ها و امثال آن مراجعه کند که
غالبا این کار سوی مخاطب انجام نمی شود ، نتیجه : شعر با ویژگی مذکور به شکل
کامل فهمیده نمی شود که در نهایت موجب سرخوردگی مخاطب می شود .
4 – بکر بودن الفاظ در شعر :
استفاده ی کلماتی که روزانه مورد استفاده ی همۀ ما قرار می گیرند ولی در شعر از
آنها استفاده نشده یا کمتر مورد توجه قرار گرفته اند و در صورتی که از سوی شاعر
خوب به بار بنشیند در مخاطب ایجاد هیجانی مینماید که او را به خواندن چندبارۀ شعر
وا می دارد ، در مقابل این مفهوم ، گنجاندن الفاظ کلیشه ای در شعر است که به کار
بردن این گونه الفاظ باعث میشود شعر در ذهن مخاطب تکراری جلوه داده
شود و اساسا مخاطب از خواندن آن به وجد نیاید و خیلی راحت از آن بگذرد .
5 – مساوات در معانی یک شعر از ابتدا تا پایان :
به عبارتی دیگر شعر باید در مسیر شکل گیری اش دچار صعود و سقوط نشود ،
به عنوان مثال مطلع و ابتدای شعر دلنشین و برازنده باشد ولی در ادامه شاعر
به دلائل مختلف نتواند زیبائی شعرش را حفظ کند و آن را به دست بی حوصلگی
داده و به مفاهیم ضعیف در شعرش قانع شود ، لذا اگر شاعر در اثرش چنین
احساس کرد که شعرش دچار اُفت معنا شده باید به خود فرصتی دهد و در
زمانی دیگر به ویرایش دوباره ی شعرش بپردازد .
پایان بخش اول مقاله
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
در نهایت، نظرات دوستان نسبت به موثر واقع شدن این تحقیق یا عدم آن
در باب ادامه دادن این مقاله مورد توجه نگارنده خواهد بود . بدرود با مهر
بخش نقد ادبی | پایگاه خبری شاعر
منبع: شعر نو
