بـه جـز رسـم زردشت آتـش پـرسـتنـداد آن دگــر رســمــهـا را ز دســتنخـسـتـین کـس او شـد که زیور نهادبــروم انــدرون ســکــه بــر زر نــهـادبــه فــرمــ…
| بـه جـز رسـم زردشت آتـش پـرسـت | نـداد آن دگــر رســمــهـا را ز دســت |
| نخـسـتـین کـس او شـد که زیور نهاد | بــروم انــدرون ســکــه بــر زر نــهـاد |
| بــه فــرمــان او زرگــر چــیـره دســت | طـلـی های زر بـر سـر نقـره بـسـت |
| خـــرد نـــامـــه هــا را ز لـــفـــظ دری | بـه یـونـان زبــان کـرد کـسـوت گـری |
| همـان نـوبـت پـاس در صـبـح و شـام | ز نــــوبــــتــــگــــه او بــــرآورد نــــام |
| بــه آیـیـنـه شــد خــلـق را رهـنـمـون | ز تـــاریــکـــی آورد جـــوهـــر بـــرون |
| ز دود از جـــهـــان شـــورش زنـــگ را | ز دارا ســــتــــد تـــــاج و اورنــــگ را |
| ز ســودای هــنــدو ز صــفــرای روس | فروشـسـت عـالم چـو بـیت العروس |
| شـــد آیــیــنـــه چـــیــنـــیــان رای او | سـر تــخــت کـیـخــسـروی جــای او |
| چو عمرش ورق راند بـر بـیست سال | بـه شـاهـنـشـهی بـر دهـل زد دوال |
| دویم ره کـه بـر بـیسـت افـزود هفـت | بـه پیغمبـری رخت بـر بـست و رفت |
| از آن روز کــوشــد بــه پــیـغــمــبــری | نــبــشــتــنــد تــاریـخ اســکــنــدری |
| چـو بـر دین حـق دانش آمـوز گـشـت | چـو دولـت بــر آفـاق پــیـروز گـشـت |
| بـسـی حـجـت انگیخـت بـر دین پـاک | عـمـارت بـسـی کـرد بــر روی خـاک |
| بــه هـر گـردشــی گـرد پــرگــار دهـر | بـنـا کـرد چـنـدیـن گـرانـمـایـه شـهـر |
| ز هـنـدوســتــان تــا بــه اقـصـای روم | بـرانگیخت شهری بـه هر مرز و بـوم |
| هـــم او داد زیـــور ســـمـــرقـــنـــد را | سـمـرقـنـد نـی کـان چـنـان چـنـد را |
| بــنـا کـرد شـهـری چــو شـهـر هـری | کــز آنـان کــنـد شــهـر کــردن کــری |
| در و بـــنــد اول کــه در بــنــد یــافــت | بـه شـرط خـرد زان خـردمـنـد یـافـت |
| ز بــلـغــار بــگـذر کــه از کــار اوســت | بــه نـاگـاه اصـلـش بــن غـار اوسـت |
| هـمـان سـد یـاجــوج ازو شـد بــلـنـد | کـه بـسـت آنچـنان کـوه تـا کـوه بـند |
| جــز ایـن نـیـز بــســیـار بــنـیـاد کــرد | کـزیـن بــیـش نـتــوان از او یـاد کــرد |
| چــو عــزم آمــد آن پـــیــکــر پـــاک را | کـه بــخـشـش کـنـد پـیـکـر خـاک را |
| صـلیبـی خـطـی در جـهان بـرکـشـید | از آن پــیـش کـایـد صـلـیـبــی پــدیـد |
| بــدان چــارگـوشــه خــط اطــلـســی | بــرانــگــیـخــت انــدازه هــنــدســی |
| یـکـی نـوبــتــی چـارحـد بــر فـراخـت | کـه بـر نه فـلـک پـنـج نـوبـت نواخـت |
| بـه قـطـب شـمـالـی یکـی مـیخ اوی | بــه عـرض جـنـوبــی دگـر بــیـخ اوی |
| طـنابـی ازین سـوی مشـرق کـشـید | طـنـابـی دگـر زو بــه مـغـرب رسـیـد |
| بـدیـن طـول و عـرض انـدریـن کـارگـاه | کــه را بــود دیــگــر چــنــان بــارگــاه |
| چـو عـزم جـهـان گـشـتــن آغـاز کـرد | بــه رشـتــه زدن رشـتـهـا سـاز کـرد |
| ز فــرســنـگ و از مـیـل و از مـرحــلـه | بــه دسـتــی زمـیـن را نـکـردی یـلـه |
| مـسـاحـت گـران داشـت انـدازه گـیـر | بـران شـغـل بـگـمـاشـتـه صـد دبـیـر |
| رســن بــســتــه انـدازه پــیـدا شـده | مـــقـــادیــر مــنــزل هــویــدا شـــده |
| ز خـشـکـی بـه هر جـا کـه زد بـارگاه | ز مــنــزل بــه مــنـزل بــپــیـمــود راه |
| وگــــر راه بـــــر روی دریــــاش بـــــود | طــریـق مــســاحــت مـهـیـاش بــود |
| دو کشتـی بـهم بـاز پـیوستـه داشت | میان دو کشتی رسن بسته داشت |
| یـکـی را بـه لـنـگـرگـه خـویـش مـانـد | یـکـی را بــه قـدر رسـن پـیـش رانـد |
| دگــر بــاره ایـن بــســتــه را پــای داد | شـتــابــنـده را در سـکـون جـای داد |
| گـه آن را گـه ایـن را رسـن تــاخـتــی | خطر بـین کزین سان رسن بـاخـتـی |
| بـدیـن گـونـه مـسـاح مـنـزل شـنـاس | ز سـاحـل بـه ساحـل گرفتـی قیاس |
| جـهان را که از غـم بـه راحـت کشـید | بـدین هندسـه در مسـاحـت کشـید |
| زمین را که چندست و ره تا کجاست | تـــرازوی تـــدبـــیــر او کــرد راســـت |
| هـمـان ربـع مـسـکـون ازو شـد پـدیـد | بـدان مسـکـن از مـا کـه داند رسـید |
| بـه هر مـرز و هر بـوم کـو راند رخـش | از آبــــادی آن بـــوم را داد بـــخـــش |
| همـه چـاره ای کـرد در کـوه و دشـت | چـو مرگ آمد از مرگ بـیچـاره گشت |
| ز تــــاریـــخ آن خـــســـرو تــــاجــــدار | بـه کـار آمد اینسـت کـه آمد بـه کـار |
| جـز ایـن هـر چـه در خـارش آرد قـلـم | سبـک سنگیی بـاشد از بـیش و کم |
| چـــو نــظــم گــزارش بـــود راه گــیــر | غــــلـــط کـــرد ره بــــود نـــاگـــزیـــر |
| مــرا کــار بــا نــغــز گــفــتــاریــســت | همه کـار مـن خـود غـلـط کـاریسـت |
| بــلــی هــر چــه نــابــاورش یـافــتــم | ز تـــمــکــیــن او روی بـــر تـــافــتــم |
| گـزارش چــنـان کـردمـش در ضــمـیـر | کــه خــوانـنـدگــان را بــود دلــپــذیـر |
| بـسـی در شـگـفـتـی نمـودن طـواف | عــنـان ســخــن را کـشــد در گـزاف |
| وگـر بــی شـگـفـتـی گـزاری سـخـن | نــدارد نــوی نـــامـــه هــای کـــهــن |
| ســخــن را بـــه انــدازه ای دار پــاس | کـه بــاور تــوان کـردنـش در قــیـاس |
| ســخــن گـر چــو گـوهـر بــرآرد فـروغ | چــو نــابـــاور افــتـــد نــمــایــد دروغ |
| دروغـی که ماننده بـاشـد بـه راسـت | بـه از راستـی کز درستـی جـداست |
| نـظـامـی سـبــکـبــاش یـاران شـدنـد | تـو ماندی و غـم غمگسـاران شـدند |
| سـکـنـدر شـه هفـت کـشـور نـمـانـد | نمـانـد کـسـی چـون سـکـندر نمـاند |
| مخور می بـه تـنها بـر این طرف جوی | حــریـفـان پــیـشــیـنـه را بــاز جــوی |
| گــر آیـنــد حــاضــر مــیـت نـوش بــاد | وگـر نـی حــسـابــت فـرامـوش بــاد |
| بــیـا ســاقــی آن راحــت انـگـیـز روح | بــده تـا صـبــوحـی کـنـم در صـبــوح |
| صــبــوحــی کـه بــر آب کـوثــر کــنـم | حـلـالسـت اگـر تـا بـه محـشـر کـنم |
| جــهـان در بــدو نـیـک پــروردنــســت | بـسی نیک و بـدهاش در گردنسـت |
| شــب و روز از ایـن پــرده نــیـلــگــون | بـــســی بـــازی چــابــک آرد بـــرون |
| گـــر آیــد ز مــن بـــازیــی دلــپـــذیــر | هــم از بــازی چــرخ گــردنــده گــیـر |
| ز نــیــرنـــگ ایــن پـــرده دیــر ســـال | خـیـالـی شـدم چــون نـبــازم خـیـال |
| بــرآنـم کـه ایـن پــرده خــالـی کــنـم | دریـن پــرده جــادو خــیـالــی کــنــم |
| خــیــالــی بــرانــگــیــزم از پــیـکــری | کــه نــارد چــنــان هـیـچ بــازیـگــری |
| نـخــســت آنــچــنــان کــردم آغــاز او | کـــه ســـوز آورد نــغـــمــه ســـاز او |
| چـنان گفتـم از هر چـه دیدم شـگفت | کـه دل راه بــاور شــدش بــرگـرفــت |
| حـسـابـی کـه بـود از خـرد دوردسـت | سـخـن را نـکـردم بـر او پـای بـسـت |
| پــــراکـــنـــده از هـــر دری دانـــه ای | بــرآراسـتــم چــون صـنـم خــانـه ای |
| بــنـا بــه اسـاسـی نـهـادم نـخـسـت | کـه دیـوار ان خــانـه بــاشـد درسـت |
| بــه تـقـدیـم و تأخـیـر بــر مـن مـگـیـر | کــه نــبـــود گــزارنــده را زان گــزیــر |
| در ارتـنـگ ایـن نـقـش چـیـنـی پــرنـد | قـلـم نـیـسـت بـرمـانـی نـقـشـبـنـد |
| چـو می کردم این داسـتـان را بـسیچ | سخـن راسـت رو بـود و ره پـیچ پـیچ |
| اثــــرهـــای آن شــــاه آفــــاق گــــرد | نـــدیــدم نـــگـــاریــده در یــک نــورد |
| سـخـنـها کـه چـون گـنـج آگـنـده بـود | بـه هـر نـسـخـتـی در پـراکـنـده بـود |
| ز هـر نـسـخـه بــرداشـتــم مـایـه هـا | بــرو بــســتــم از نـظـم پــیـرایـه هـا |
| زیــــادت ز تــــاریـــخــــهــــای نــــوی | یــهــودی و نــصــرانــی و پــهــلــوی |
| گـــزیــدم ز هــر نــامـــه ای نــغـــز او | ز هـر پــوســت پــرداخــتــم مـغـز او |
| زبـــان در زبـــان گــنــج پـــرداخــتـــم | از آن جـمله سر جـمله ای ساخـتـم |
| ز هــر یــک زبــان هــر کــه آگــه بــود | زبـــانــش ز بـــیــغــاره کــوتــه بـــود |
| در آن پـــرده کــز راســتــی یــافــتــم | ســخــن را ســر زلــف بــر تــافــتــم |
| وگر راست خواهی سخـنهای راست | نـشـایـد در آرایـش نـظـم خــواسـت |
| گــر آرایــش نــظـــم از او کــم کــنــم | بـه کـم مـایـه بـیـتـش فـراهـم کـنـم |
| هــمــه کــرده شــاه گــیـتــی خــرام | دریــن یــک ورق کــاغــذ آرم تــمــام |
| *** | |
| سـکـنـدر کـه شـاه جــهـان گـرد بــود | بــه کـار ســفـر تــوشـه پــرورد بــود |
| جـهان را همـه چـارحـد گـشـت و دید | کـه بـی چـار حـد ملـک نتـوان خـرید |
| بـه هـر تـخـتـگـاهـی کـه بـنـهـاد پـی | نـگــهـداشــت آیـیـن شــاهـان کــی |
گروه کتاب پایگاه خبری شاعر
منبع : درج
منبع : درج
