مــغــنـی ســحــرگــاه بــر بــانـگ رودبــه یــادآور آن پــهــلــوانــی ســرودنــشـــاط غـــنـــا در مـــن آور پـــدیــدفـراغـت دهـم زانـچـه نـتـوان ش…
| مــغــنـی ســحــرگــاه بــر بــانـگ رود | بــه یــادآور آن پــهــلــوانــی ســرود |
| نــشـــاط غـــنـــا در مـــن آور پـــدیــد | فـراغـت دهـم زانـچـه نـتـوان شـنـید |
| *** | |
| هـمـان فــیـلـســوف مـهـنـدس نـهـاد | ز تــاریـخ روم ایـن چــنـیـن کــرد یـاد |
| کـه چـون پــیـشـوای بــلـنـد اخـتــران | ســکـنـدر جــهـانـدار صـاحــب قـران |
| ز تــعـلـیـم دانـش بــه جـایـی رسـیـد | کـه دادش خـرد بـرگـشـایش کـلـیـد |
| بــسـی رخـنـه را بــسـتـن آغـاز کـرد | بـسـی بـسـتـه هـا را گـره بــاز کـرد |
| بــه دانــســتــن عــلــمــهـای نــهـان | تــمـامـی جــز او را نـبــود از جــهـان |
| چــو بــرزد هـمــه عــلــمـهـا را رقــوم | چـه بـا اهـل یونـان چـه بـا اهـل روم |
| گــذشــت از رصــد بــنــدی اخــتــران | نـبــود آنـچـه مـقـصـود بــودش در آن |
| سـریـرش کـه تـاج از تـبـاهـی رهـانـد | عــمــامـه بــه تــاج الــهـی رســانـد |
| نــزد دیــگـــر از آفـــریــنــش نــفـــس | جـهـان آفـریـن را طـلـب کـرد و بـس |
| در آن کـشــف کـوشــیـد کــز روی راز | بــرانـدازد ایـن هـفـت کـحـلـی طـراز |
| چـنـان بـینـد آن دیدنی را کـه هسـت | بـه دسـت آرد آنرا که ناید بـه دست |
| در ایـن وعـده مـی کـرد شـبـهـا بـروز | شـبـی طـالعش گشـت گیتـی فروز |
| ســـروش آمـــد از حـــضـــرت ایــزدی | خـبــر دادش از خـود درآن بـیـخـودی |
| سـروش درفـشـان چـو تـابــنـده هـور | ز وســـواس دیــو فـــریــبـــنـــده دور |
| نــهــفــتــه بـــدان گــوهــر تــابــنــاک | رســانــیـد وحــی از خــداونــد پــاک |
| چـنین گفـت کـافـزون تـر از کـوه و رود | جـــهــان آفـــریــنــت رســـانــد درود |
| بــرون زانــکــه داد او جــهـانــبــانـیـت | بــه پــیـغــمـبــری داشــت ارزانـیـت |
| بـه فـرمـانـبـری چـون تـوئی شـهـریار | چــنــیــنــســت فــرمــان پــروردگــار |
| کـــــه بـــــرداری آرام از آرامـــــگـــــاه | در ایـن داوری ســر نــپــیـچــی زراه |
| بـرآیـی بـه گـرد جـهـان چـون سـپـهـر | درآری ســر وحــشـیـان را بــه مـهـر |
| کــنــی خـــلــق را دعــوت از راه بـــد | بـــه دارنـــده دولـــت و دیـــن خـــود |
| بــنــا نــو کــنـی ایـن کــهـن طــاق را | ز غـــفــلــت فــروشـــوئی آفـــاق را |
| رهــانــی جـــهــانـــرا ز بـــیــداد دیــو | گـرایـش نـمـائی بـه کـیـهـان خـدیـو |
| ســر خــفــتــگـان را بــراری ز خــواب | ز روی خـــرد بـــرگــشــائی نــقــاب |
| تــوئی گــنـج رحــمــت ز یـزدان پــاک | فـرسـتـاده بــر بـی نـصـیـبــان خـاک |
| تــکــاپـــوی کــن گــرد پـــرگــار دهــر | کـه تــا خـاکـیـان از تـو یـابــنـد بــهـر |
| چو بر ملک این عالمت دست هست | بـه ارملـک آن عـالـم آری بـه دسـت |
| در ایـــن داوری کـــاوری راه پــــیـــش | رضـای خــدا بــیـن نـه آزرم خــویـش |
| بـه بــخـشـایـش جـانـور کـن بـسـیـچ | بـه نـاجـانـور بــر مـبــخـشـای هـیـچ |
| گــر از جــانــور نــیــز یــابـــی گــزنــد | زمـانـش مـده یـا بــکــش یـا بــبــنـد |
| سـکـنـدر بـدان روی بـسـتـه سـروش | چـنـین گـفـت کـای هاتـف تـیزهوش |
| چــو فــرمـان چــنـیـن آمـد از کـردگـار | کـه بـیـرون زنـم نـوبـتـی زین حـصـار |
| ز مشـرق بـه مغـرب شـبـیخـون کـنم | خــمـار از سـر خــلـق بــیـرون کـنـم |
| بــه هـرمـرز اگـر خـود شـوم مـرزبــان | چــگـویـم چــو کـس را نـدانـم زبــان |
| چـه دانـم کـه ایشـان چـه گـوینـد نیز | وز ایـنـم بـتـر هـسـت بـسـیـار چـیـز |
| یـکـی آنـکـه در لـشـگـرم وقـت پـاس | ز دژخــیـم تــرســم کــه آیـد هـراس |
| دگـر آنـکـه بــرقــصــد چــنـدیـن گـروه | سـپـه چـون کشـم در بـیابـان و کوه |
| گــروهــی فــراوان تـــر از خــاک و آب | چــگـونـه کــنـم هـریـکــی را عــذاب |
| گـر آن کـور چـشـمـان بـه من نگـروند | ز کـری سـخــنـهـای مـن نـشـنـونـد |
| در آن جـای بــیـگـانـه از خـشـک و تـر | چـه درمان کـنم خـاصـه بـا کور و کـر |
| وگــر دعــوی آرم بــه پــیــغــمــبـــری | چـه حـجـت کـنـد خـلـق را رهـبــری |
| چــه مـعـجــز بــود در ســخــن یـاورم | کـــه دارنــد بـــیــنــنــدگـــان بـــاورم |
| در آمـــوز اول بـــه مـــن رســـم و راه | پــس آنـگـه زمـن راه رفـتــن بــخـواه |
| بـــر آمــودگـــانــی چـــو دریــا بـــه در | سر و مغزی از خـویشتـن گشتـه پـر |
| چــگــونــه تــوان داد پـــا لــغــزشــان | کـه آن کـبـر کـم گـردد از مـغـزشـان |
| ســـروش ســـرایـــنـــده کـــار ســـاز | جــواب ســکــنــدر چــنــیـن داد بــاز |
| کـه حــکــم تــو بــر چــارحــد جــهـان | رونــداســت بـــر آشــکــار و نــهــان |
| بـه مغرب گروهی است صحـرا خـرام | مـنـاسـک رها کـرده نـاسـک بـه نام |
| بـه مشرق گروهی فرشتـه سـرشت | که جـز منسـکش نام نتـوان نوشـت |
| گــروهـی چــو دریـا جــنـوبــی گـرای | کـه بـودسـت هابـیلـشـان رهنـمـای |
| گـروهـی شـمـالـیسـت اقـلـیمـشـان | کـه قـابـیل خـوانی ز تـعـظـیمـشـان |
| چـــو تـــو بـــارگــی ســـوی راه آوری | گــذر بـــر ســپــیــد و ســیــاه آوری |
| زنـاسـک بــمـنـسـک در آری ســپــاه | ز هــابــیـل یــابــی بــه قــابــیـل راه |
| همه پـیش حـکـمـت مـسـخـر شـوند | وگر سـرکشـند از تـو در سـر شـوند |
| نـدارد کـس از ســر کـشـان پــای تــو | نـگـیـرد کـسـی در جـهـان جـای تــو |
| تـو آن شب چـراغی بـه نیک اخـتـری | شب افروز چون ماه و چون مشتری |
| کـه هـر جـا کـه تـابـی بـه اوج بــلـنـد | گـشـائی ز گـنجـینه ها قـفـل و بـند |
| چـنان کـن که چـون سـر بـه راه آوری | بــــه دارنـــده خــــود پــــنــــاه آوری |
| بــه هـر جـا کـه مـوکـب درآری بـه راه | کـــــنـــــی داور داوران را پـــــنـــــاه |
| نــیــارد جـــهــان آفــتـــی بـــرســرت | گـزنـدی نـه بــرتـو نـه بــر لـشـگـرت |
| وگـــر زانــکـــه در رهــگـــذرهــای نــو | کـسـی بــایـدت پـس رو و پـیـش رو |
| بــه هـر جــا گـرایـش کــنـد جــان تــو | بــود نـور و ظـلـمـت بــه فـرمـان تــو |
| بـود نـورت از پـیـش و ظـلـمـت ز پـس | تـو بـیـنـی نـبـیـنـد تـو را هـیـچـکـس |
| کـسـی کـو نـبــاشـد ز عـهـد تــو دور | از آن روشــنــائی بــدو بــخــش نـور |
| کـسـی کـاورد بــا تــو در ســرخــمـار | بــراو ظــلـمـت خــویـش را بــرگـمـار |
| بــدان تــا چــو سـایـه در آن تــیـرگـی | فــرو مــیــرد از خــواری وخــیــرگــی |
| دگــر چـــون عــنــان ســوی راه آوری | بــه کـشـور گـشـودن ســپــاه آوری |
| بـه هـر طـایـفـه کـاوری روی خـویـش | لـغــت هـای بــیـگـانـت آرنـد پــیـش |
| بـــه الـــهـــام یــاری ده رهــنـــمـــون | لــغــتــهـای هـر قــومـی آری بــرون |
| زبــان دان شــوی در هـمـه کـشـوری | نـپــوشـد سـخـن بــر تـو از هـر دری |
| تـو نـیـز آنـچـه گـوئی بـه رومـی زبـان | بــدانـد نـیـوشــنـده بــی تــرجــمـان |
| بـــه بـــرهــان ایــن مــعــجــز ایــزدی | تــو نـیـکـی و یـابــد مـخــالـف بــدی |
| چـو شه دید کان گفت بـیغاره نیست | ز فـرمـانـبـری بـنـده را چـاره نیسـت |
| پــــذیـــرفــــت از آرنــــده آن پــــیـــام | کـه هسـت او خـداوند و مـابـنده نام |
| وز آنــروز غــافــل نــبــود از بــســیــچ | جــز آن شــغـل در دل نـیـاورد هـیـچ |
| ز شــغــل دگــر دســت کــوتــاه کــرد | بــه عــزم ســفــر تــوشــه راه کــرد |
| بــرون زانـکـه پــیـغــام فـرخ ســروش | خـبـرهای نصرت رساندش بـه گوش |
| زهـر دانـشـی چـاره ای جـسـت بــاز | کــه فــرخ بـــود مــردم چـــاره ســاز |
| سـگـالـش گـریـهـای خـاطـر پــسـنـد | کـــه از رهـــروان بــــاز دارد گـــزنـــد |
| بــجــز سـفـر اعـظـم کـه در بــخـردی | نـــشـــانــی بـــد از مـــایــه ایــزدی |
| ســه فــرهـنـگ نــامــه ز فــرخ دبــیـر | بـه مشـک سـیه نقـش زد بـر حـریر |
| ارسـطـو نـخـسـتـین ورق در نـوشـت | خـبـر دادش از گـوهر خـوب و زشـت |
| فـلـاطـون دگـر نـامـه را نقـش بـسـت | ز هر دانشـی کـامـد او را بـه دسـت |
| ســوم درج را کــرد ســـقــراط بـــنــد | زهـر جـوهـری کـان بــود دلـپــسـنـد |
| چو گشت این سه فهرست پـرداختـه | سـخــنـهـای بــا یـکـدگـر سـاخــتــه |
| شـه آن نـامـه هـا را همـه مـهـر کـرد | بــپــیـچــیـد و بــنــهـاد در یـک نــورد |
| چــو هـنـگـام حـاجــت رسـیـدی فـراز | بــه آن درجــهــا دســت کــردی دراز |
| ز گـــنـــجـــیــنــه هــر ورق پـــاره ای | طـلـب کـردی آن شـغـل را چـاره ای |
| چــو عــاجــز شــدی رایــش از داوری | ز فــیـض خــدا خــواســتــی یــاوری |
| نـشـسـت اولـیـن روز بــر تـخـت عـاج | بـــه تـــارک بـــرآورده پـــیــروزه تــاج |
| چــنــان داد فــرمــان بـــه فــرخ وزیــر | کـه پـیـش آورد کـلـک فـرمـان پــذیـر |
| نـویـســد یـکــی نــامــه ســودمــنــد | بــتــابــیـد فــرهـنــگ و رای بــلــنــد |
| مــســلــســل بــه انـدرزهـای بــزرگ | کـزو سـازگـاری کـنـد مـیش و گـرگ |
| بـــرون شــد وزیــر از بـــر شــهــریــار | ز شـه گـفـتـه را گـشـت پـذرفـتـگـار |
| خــرد را بــه تــدبــیـر شــد رهـنـمـون | بـــدان تـــازکـــان گــوهــر آرد بـــرون |
| ســر کـلـک را چــون زبــان تــیـز کــرد | بـه کـاغـذ بــر از نـی شـکـرریـز کـرد |
گروه کتاب پایگاه خبری شاعر
منبع : درج
منبع : درج
