سید علیاصغر موسوی
متولد ۱۳۴۵ در روستای چهارحد خرقان ساوه و ساکن قم است
شاعر، نویسنده، پژوهشگر ادبیات دینی و نظریهپرداز مکتب شعر امامیه،
فعالیتهای ادبی خود را از سال ۱۳۶۴ با سرودن شعر آغاز کرد
…………………………………………………………………………………………
سید علی اصغر موسوی در گفتگو با پایگاه خبری شاعر گفت نخستین مجموعه اشعارم با عنوان آرایههای عقل و عشق در سال ۱۳۹۳ منتشر شد که مشتمل بر گزیدهای از سرودههای دینی، آیینی، فلسفی و عرفانیام بود. البته پیش از آن، از دهه ۱۳۷۰ به بعد، آثار منظوم و منثورم بهصورت پراکنده در مطبوعات، نشریات، خبرگزاریها، بسترهای مجازی و اپلیکیشنها انتشار یافته بود. از آنجا که اشعار دینیام را برای ساحت اهلبیت(ع) وقف کردهام،وی افزود هرگز در پی بهرهبرداری تجاری یا انتفاعی از آنها نبودهام. تمام آنچه منتشر شده، برخاسته از احساس مسئولیت شرعی و دغدغه ترویج فرهنگ مدح، منقبت و مرثیهسرایی اهلبیت(ع) بوده است.
این شاعر آیینی افزود این چهار کتاب شامل محتوایی عاشورایی، تاریخی و معرفتی هستند که به ترتیب عبارتاند از:امام حسین(ع): فرقان حق و باطل مجموعهای از اشعار عاشورایی در مدح و مرثیه حضرت سیدالشهدا(ع (ابوفاضل؛ دریایترین دست؛ دربردارنده سرودههایی پیرامون رشادتها، مراتب وفاداری و شخصیت حضرت ابوالفضل العباس علیهالسلام. شهود عقل و عشق منظومههایی درباره یاران حضرت امام حسین(ع) در کربلا و همچنین مناقب شماری از ائمه اطهار(ع). کاروان تا ابد، آیینهپوش؛ اشعاری در وصف بانوان مکرم اهلبیت (ع)؛ از حضرت خدیجه کبری(س) و حضرت آمنه(س) تا حضرت نرجس خاتون(س)، و نیز بانوان حاضر در قیام عاشورا، بهویژه اشعار مرتبط با اربعین حسینی است.
این شاعر پیشکسوت درباره شعر دینی ادامه داد نظریه «مکتب شعر دینی ایران» نگاهی عامتر و تاریخی به شعر دینی دارد و ریشه آن را میتوان به ورود حضرت امام رضا(ع) به ایران نسبت داد.وی اظهار داشت این نظریه حدود ۱۵ سال پیش در مجله الفبای حوزه هنری مطرح و سپس در خبرگزاریهایی مانند ایکنا و بولتن نیوز بازنشر شد و اکنون نیز در سایتهای ادبی در دسترس است.در مقابل، نظریه «مکتب شعر امامیه» خاصتر، دقیقتر و بنیادینتر است و بر سه اصل کلیدی استوار است,اولین اصل آن :تکیه بر تشیع امامی و تأکید بر عقلانیت شیعی در عرصه ادب و هنر؛ برخلاف بوطیقای ارسطویی که تخیل را اصل میداند، این مکتب بر تعقلگرایی و استناد به نصوص معتبر شیعی تأکید دارد.وی افزود دومین اصل آن پیروی از اصل «ولایت کلیه مطلقه الهیه»؛ که بر اختیارات تکوینی و تشریعی حضرات معصومین علیهمالسلام استوار است و بازتاب آن باید بدون تحریف در اشعار دینی منعکس شود. وی در ادامه به سومین اصل اشاره کرد و گفت دیگر اصل آن رعایت «شأن ممدوح»؛ این اصل، حد و مرز مدیحهسرایی را مشخص میکند تا از غلو، تحریف تاریخی یا تنزل مقام معصومان جلوگیری شود. این نظریه نیز حدود پانزده سال پیش بهصورت مقالهای علمی ـ پژوهشی در مؤسسه «آینده روشن» (دکترین مهدویت) تدوین و منتشر شد.
موسوی در ادامه گفتگو اظهار داشت این مکتب، اصالت را به عقلانیت حسی و تعقل دینی میدهد. معیار سنجش برداشتهای شعری، عقلانیت متعالی مبتنی بر قرآن و عترت است. برخلاف جریانهایی که بر «تخیل آزاد» تکیه میکنند، این نظریه معتقد است بازنمایی شخصیت و سیره حضرات معصومان باید مستند به نصوص و سیره معتبر باشد، نه بر پایه تصویرسازیهای ذهنی بیپایه و تخیلاتی که فاقد بنمایههای حکمی و معرفتی هستند.
این شاعر درباره شعر امروز اظهار داشت متأسفانه برخی از اشعار امروز مبتنی بر الگوهای ارسطویی، ذهنگرایی مفرط یا حتی تفکرات التقاطی مارکسیستینوشته میشوند. این وضعیت، ریشه در سلطه چند دههای ادبیات غربی بر جریان هنر و ادب ما دارد وی ادامه داد تحریف وقایع تاریخی، بهویژه عاشورا، و قربانی شدن حقیقت در برابر ذهنیتگرایی. و تصرف در نصوص و غلو در شأن معصومان که گاه شائبه شرک میآفریند. و همچنین ترویج سنن غیرمستند و جایگزینی آنها با سیره اهلبیت علیهمالسلام، که خطر انحراف مفهومی را در پی دارد.
موسوی درباره شعر مهدوی ادامه داد متأسفانه بسیاری از اشعار مهدوی، بهجای تبیین اهداف جهانی و عدالتمحور نهضت حضرت مهدی(عج)، به تخیلات خرافی و تصویرسازیهای غیر مستند روی آوردهاند. در حالیکه انسان امروز، بهویژه در عصر فناوری، نیازمند نگاهی عقلانی، امیدبخش و متعهد است.
براساس مکتب شعر امامیه، شعر مهدوی باید با محوریت «عقلانیت دینی»، «آیندهنگری ولایی» و «صلح جهانی» تعریف شود. حکومت حضرت ولیعصر(عج) حکومتی الهی، توحیدی، عاری از دیکتاتوری و طبقات اجتماعی است که به بهینهزیستن انسانها فرصت خواهد داد. نگاه به آینده باید مبتنی بر رجعت اولیای الهی، عدالت جهانی و تحقق جامعه ایدهآل اسلامی باشد.
سید علی اصغر موسوی درباره سرایش شعر دینی گفت جامعه شیعه باید از خرافهپرستی، تحریف، تجسیم و سادهانگاریهای کلامی فاصله بگیرد. اشعار دینی، اگر مبتنی بر روشهای عقلانی، علمی و پژوهشمحور سروده نشوند، حتی پاسخگوی نیازهای معنوی امروز نخواهند بود، چه رسد به دهههای آینده که انسان وارد فضاهای دیجیتال، واقعیتهای مجازی و حوزههای هوش مصنوعی میشود. شعر دینی باید ظرفیت پاسخگویی به انسان فرامدرن را داشته باشد.
این شاعر ساکن قم در پایان اظهار داشت انشاءالله در آینده نزدیک، دو کتاب مستقل تألیف خواهم کرد: مکتب شعر دینی در ایران؛ شامل تبارشناسی تاریخی این مکتب از عصر امام رضا(ع) تا امروزدیگری. مکتب شعر امامیه؛ شامل تبیین مبانی فکری، استناد به نصوص عقلانیت شیعی، مفهوم ولایت کلیه مطلقه الهیه، و نظریه رعایت شأن ممدوح.
این دو اثر، در صورت توفیق، به محضر نورانی قرآن کریم، پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت عصمت و طهارت علیهمالسلام تقدیم خواهد شد. از شما و خوانندگان ارجمند تقاضای دعا دارم تا این تلاش اندک، گامی مؤثر در مسیر ترویج شعر ناب شیعی و تعمیق مکتب امامیه باشد. تمام این مجموعههای شعری و نظریهپردازیها را با نهایت خضوع و ارادت، تقدیم ساحت مقدس اهلبیت علیهمالسلام میکنم. امید دارم انتشار این آثار، که حاصل بیش از چهل سال تلاش مداوم ادبی و پژوهشی است، بتواند خدمتی شایسته به ادب شیعی باشد. البته در این مسیر، همواره بینصیب از هرگونه حمایت رسمی و دولتی بودهام؛ ولی این بیپناهی را، خود نوعی غربت عاشورایی میدانم که برای شاعر شیعه، عزتمندانه است.
شایان ذکر است شعر آیینی، یکی از ستونهای استوار ادبیات شیعی و دینی است که در طول قرون، بهویژه در بستر فرهنگ ایرانی، بستری مؤثر برای تبیین عقلانیترین مفاهیم ولایی و الهی فراهم آورده است. این گونه ادبی، تنها به بیان احساسات مذهبی اکتفا نکرده، بلکه راهی برای تعمیق معرفت دینی، انتقال آموزههای ناب تشیع و حفظ هویت تاریخی و الهی شیعیان در برابر جریانهای التقاطی و تحریفگر بوده است.
