خانه / کتابخانه دیجیتال / کتاب های شاعران / ناصرخسرو قبادیانی / شماره ١١

شماره ١١

پــادشــا بــر کــام هـای دل کـه بــاشــد؟ پــارســاپــارســا شــو تــا شـوی بــر هـر مـرادی پــادشــاپـــارســا شــو تـــا بـــبـــاشــی پـــادشــا ب…

پــادشــا بــر کــام هـای دل کـه بــاشــد؟ پــارســا	پــارســا شــو تــا شـوی بــر هـر مـرادی پــادشــا
پـــارســا شــو تـــا بـــبـــاشــی پـــادشــا بـــر آرزو	کــارزو هــرگــز نــبـــاشــد پـــادشــا بـــر پــارســا
پــادشــا گــشــت آرزو بــر تــو ز بــی بـــاکــی تــو	جــان و دل بــایـدت داد ایـن پــادشـا را بــاژ و سـا
آز دیـو تــوسـت چـنـدیـن چـون رهـا جــوئی ز دیـو؟	تــو رهــا کــن دیـو را تــا زو بــبــاشــی خــود رهـا
دیـو را پــیـغــمــبــران دیـدنـد و رانـدنـدش ز پــیـش	دیــو را نــادان نــبــیــنــد مــن نــمــودم مــر تــو را
خـویشـتـن را چـون فـریبـی؟ چـون نپـرهیزی ز بـد؟	چـو نهی، چـون خود کنی عصیان، بـهانه بـر قضا؟
چـونـکـه گـر تـو بـد کـنـی زان دیـو را بــاشـد گـنـاه	ور یـکـی نـیـکـی کـنـی زان مـر تــورا بــایـد ثــنـا؟
چـون نیندیشی که می بـر خـویشتـن لعنت کنی؟	از خــرد بــر خــویـشــتــن لـعـنـت چــرا داری روا؟
جـز بـه دست تـو نگیرد ملک کس دیو، ای شگفت	جــز بــه لـفـظ تــو نـگـیـرد نـیـز مـر کـس را جــفــا
دسـت و قولت دسـت و قول دیو بـاشـد زین قیاس	ور نـبــاشـی تــو نـبــاشـد دیـو چـیـزی سـوی مـا
چـنـد گـردی گـرد ایـن و آن بــه طـمـع جــاه و مـال	کــز طــمــع هـرگــز نـیـایـد جــز هـمـه درد و بــلــا
گــرچــه مــوش از آســیــا بــســیــار یـابــد فــایـده	بــی گـمـان روزی فـرو کـوبــد ســر مـوش آســیـا
ای چـــرای گــور، گــرد دشـــت روز و شـــب چـــرا	ننگـری کـاین روز و شـب جـوید همـی از تـو چـرا؟
چـون چـرا جـوئی از انـک از تـو چـرا جـوید هـمـی؟	ایـن چـرا جــسـتــن ز یـکـدیـگـر چـرا بــایـد، چـرا؟
مــر ســتــوران را غــذا انــدر گــیـا بــیـنــم هـمــی	بـــاز بـــی دانــش گــیــا را خــاک و آب آمــد غــذا
چــون بــقــای هـر دو را عــلــت نـیـامــد جــز غــذا	نـیسـت بـاقـی بـر حـقـیقـت نـه سـتـور و نـه گـیا
خـــاک و آب مـــرده آمـــد کـــیــمــیــای زنــدگـــی	مــردگــان چــونـنــد یـارب زنـدگــی را کــیـمــیـا!؟
چــنـد پــوشــانـد زگــاه صــبــح تــا هـنـگـام شــام	خـاک را خـورشـید صـورت گشـتـن این رنگین ردا؟
ایــن ردای خـــاک و آب آمـــد ســـوی مـــرد خـــرد	گـرچــه نـور آمـد بــه سـوی عـام نـامـش یـا ضـیـا
ای بـــرادر، جـــز بـــه زیــر ایــن ردا انـــدر نـــشـــد	این هـمـه بـوی و مـزه ی بـسـیار بـا خـاک آشـنـا
کشت زار ایزد است این خـلق و داس اوست مرگ	داس این کشت، ای بـرادر، همچـنین بـاشد سـزا
اوت کـشـت و اوت خـواهـد هـم درودن بـی گـمـان	هر که کـارد بـدرود، پـس چـون کـنی چـندین مرا؟
کردمت پـیدا که بـس خوب است تـا قول آن حـکیم	کــایـن جــهـان را کــرد مـانـنـده بــه کــرد گــنـدنـا
مسـت گشـتـی، زان خـطا دانی صـوابـی را همی	وین نبـاشـد جـز خـطـا، وز مـسـت ناید جـز خـطـا
بـر مـراد خـویـشـتـن گـوئی هـمـی در دین سـخـن	خـویشـتـن را سـغبـه گشتـی تـکیه کردی بـر هوا
دیـن دبـسـتـان اسـت و امـت کـودکـان نـزد رسـول	در دبــســتــان اســت امــت ز ابــتــدا تــا انــتــهـا
گــر ســرودی بــر مــراد خــود بــگــویــد کــودکــی	جـز کـه خـواری چـیـز نـایـد ز اوسـتــاد و جـز قـفـا
حـجـتـی بـپـذیر و بـرهـانـی ز مـن زیرا کـه نـیسـت	آن دبــیـرســتــان کــلـی را جــز ایـن جــزوی گــوا
مادر فـرقان چـو دانی تـو که هفـت آیت چـراسـت؟	یـا شــهـادت را چــرا بــنـیـاد کــرده ســتــنـد لــا؟
بــر قـیـاس خــویـش دانـی هـیـچ کـایـزد در کـتــاب	از چه معنی چون دو زن کرده است مردی را بها؟
ور زنـی کـردن چـو کـشـتـن نیسـت از روی قـیاس	هـر دو را کـشـتــن چـو یـکـدیـگـر چــرا آمـد جــزا؟
وز قــیــاس تـــو رســول مــصــطــفــائی نــیــز تـــو	زانـکـه مـردم بــود هـمـچـون تـو رسـول مـصـطـفـا
وز قــیــاس تـــو چـــو بـــا پـــرنــد پـــرنــده هــمــه	پـــر دارد نــیــز مــاهــی، چـــون نــپـــرد در هــوا؟
وز قـیاسـت بـوریا، گـر همـچـو دیبـا بـافـتـه اسـت،	قـیـمـتـی بــاشـد بــه عـلـم تـو چـو دیـبــا بــوریـا!
بیش ازین، ای فتنه گشته بر قیاس و رای خویش،	کــردمـی ظــاهـر ز عــیـبــت گـر مـرا کــردی کــرا
نیسـتـی آگـه چـه گـویم مر تـو را من؟ جـز همانک	عــامـه گــویـد «نـیـســتــی آگــه ز نـرخ لــوبــیـا»
کـهـربــای دیـن شـده سـتـی، دانـه را رد کـرده ای	کــاه بــربــائی هـمـی از دیـن بــه ســان کـهـربــا
مـبــتــلـای درد عـصــبــانـی بــه طــاعـت بــاز گـرد	درد عـصــیـان را جــز از طــاعـت نـیـابــد کـس دوا
گـر تــو را بــایـد کـه مـجــروح جــفــا بــهـتــر شــود	مــرهـمـی بــایـد نـهـادن بــر ســرش نـرم از وفــا
راســت گــوی و راه جــوی و از هــوا پــرهـیـز کــن	کــز هــوا چــیـزی نــژاد و هــم نــزایــد جــز عــنــا
گـر بــرانـدیـشـی بــریـده سـتــی رهـی دور و دراز	چون نیندیشی که این رفتن بـر این سان تـا کجا؟
بـی عـصـا رفتـن نیابـد چـون همی بـینی که سـگ	مـر غـریـبــان را هـمـی جـامـه بــه درد بـی عـصـا
پـاره کـرده سـتـند جـامه ی دین بـر تـو بـر، لـاجـرم	آن ســگـان مـســت گـشــتــه روز حــرب کــربــلـا
آن سـگـان کـز خـون فـرزنـدانـش مـی جـوینـد جـاه	روز مـحـشـر سـوی آن مـیمـون و بـی هـمـتـا نـیا
آن سـگان که ت جـان نگردد بـی عوار از عیبـشـان	تــا نـشـوئی تــن بــه آب دوسـتـی ی اهـل عـبــا
چـون بـه حـب آل زهـرا روی شـسـتـی روز حـشـر	نـشـنـود گـوشـت ز رضـوان جـز سـلـام و مـرحـبـا
ای شده مدهوش و بـیهش، پـند حـجـت گوش دار	کـز عـطــای پــنـد بــرتــر نـیـســت در دنـیـا عـطــا
بــر طـریـق راسـت رو، چـون نـال گـردنـده مـبــاش	گــاه بـــا بـــاد شـــمــال و گــاه بـــا بـــاد صـــبـــا
جـز بـه خـشـنـودی و خـشـم ایـزد و پـیـغـمـبــرش	مـن نـدارم از کـسـی در دل نـه خــوف و نـه رجــا
خــوب دیــبـــائی طــرازیــدم حـــکــیــمــان را کــزو	تــا قــیـامـت مـر ســعــادت را نـبــیـنـد کـس جــزا
گـر بـه خـواب انـدر کـسـائی دیدی این دیبـای مـن	سوده کردی شرم و خـجـلت مر کسـائی را کسـا